Trang chủ » Lịch sử (Trang 5)
Category Archives: Lịch sử
Bạo lực cần bị lên án
Cách đây ba tuần, Hamas đã tiến hành một cuộc khủng bố lớn trên bộ và bắn hỏa tiễn vào lãnh thổ Israel. 1.400 người chết và hơn 200 người bị bắt làm con tin, trong đó có cả trẻ em, phụ nữ và người già. Để trả đũa, Israel bắn hỏa tiễn, phi cơ oanh tạc và mới đây tấn công đường bộ vào Gaza. Cho đến 2/11, có 9.061 người Gaza thiệt mạng. Chưa kể hàng ngàn căn hộ bị phá hủy. Chưa kể Gaza bị cắt nước, cắt điện, cắt nhiên liệu, cắt nguồn thực phẩm, và 700.000 người phải di tản tránh bom đạn. Cứ cho là có 1.000 chiến binh Hamas bị tiêu diệt, thì số còn lại gần 90% là thường dân Gaza với hơn 2.000 trẻ em. Hành động quân sự nhắm vào thường dân, dù là “khủng bố Hamas” hay “trả đũa chính đáng Israel”, đều là hành động cố ý giết người, cần lên án. Bạo lực bao giờ cũng bị đáp trả bằng bạo lực. Vòng xoáy bạo lực này đã có hơn 10 lần trong 75 năm qua. Vì đâu nên nỗi này? DĐKP giới thiệu vài tư liệu lịch sử, dù chỉ cắt nghĩa quá khứ nhưng có thể dùng để lý giải hiện tại và tương lai:
– Nguyên nhân xung đột Israel và Palestine từ 100 năm nay
– Nguyên nhân sâu xa các xung đột ở Trung Đông
và thêm hai bài về tình hình hiện tại:
– Trí thức Israel và Palestine nghĩ gì?
– Trí thức Do Thái chống chủ nghĩa Zionist nghĩ gì?
Chuyện xưa còn lại chút này
Cao Huy Thuần và Trần Hải Hạc
Chúng tôi giới thiệu một hồ sơ tư liệu, dù rất ít, nhưng đáng công bố và lưu trữ, hầu giúp các nhà nghiên cứu hiểu thêm về không khí chính trị tại miền Nam Việt Nam trong giai đoạn lịch sử dẫn đến Hiệp định Paris 27-1-1973. Hiệp định này trù liệu việc thành lập một Chính phủ gồm ba thành phần để chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình…
Những người Do Thái chống chủ nghĩa Zionist
Tác giả: Ellen Brotsky và Ariel Koren, The Guardian
Người dịch: Nguyễn Ngọc Giao
Giờ đây, các chính khách Mỹ không thể nào nói là không biết cuộc tàn sát ở Gaza: trong 12 ngày pháo kích, hơn 3500 người Palestin đã bị giết. Và Israel đã ra tối hậu thư cho những người còn sống: 1,1 triệu tất cả các người phải rời khỏi miền bắc Gaza, “vì sự an toàn của chính các người”– nói cách khác, họ phải chọn giữa sự ra đi và nguy cơ bị chết trong cuộc xâm lăng sắp tới.
Israel – Miền đất hứa, quốc gia bị đe dọa
Tôn Thất Thông
Chọn lọc và tóm tắt từ phóng sự của đài ZDF, kênh Terra X History
Chúng tôi đã thả bóng ma tôn giáo thoát ra khỏi cổ chai. Vì trong thực tế, chúng tôi đã thả lỏng cho những thành phần tôn giáo cực đoan tha hồ hoành hành. Và điều đó đặt thêm một dấu hỏi lớn về tương lai của dân tộc Israel. Tôi tin rằng, Israel vẫn sẽ tồn tại. Nhưng một quốc gia Israel như thế nào trong tương lai, để cho những người như tôi có thể sống được? Đó còn là một câu hỏi lớn (Élie Barnavi, cựu đại sứ Israel ở Paris).
Phù thủy và đồ đệ tập việc: các ngành khoa học tự nhiên
Tác giả: Eric J. Hobsbawm
Người dịch: Nguyễn Ngọc Giao
Lời người dịch: Bài này là bản dịch chương 18 (trên 19 chương) của bộ sách “Thế kỷ XX Ngắn: Thời đại Thái cực”, cuốn lịch sử thế kỷ XX nổi tiếng của nhà sử học Eric J. Hobsbawm. Nói “Thế kỷ Ngắn” vì Hobsbawm khuôn nó vào thời gian 77 năm, từ 1914 (bùng nổ Thế chiến thứ Nhất) tới 1991 (Liên Xô sụp đổ). Tương phản với “Thế kỷ Dài” là thế kỷ XIX mà ông cho bắt đầu từ 1789 (Cách mạng Pháp) và chấm dứt năm 1914…
Thế kỷ cực đoan
Diễn giả: Eric John Hobsbawm
Ghi chép tóm tắt: Tôn Thất Thông
DĐKP giới thiệu: Eric Hobsbawm là một trong những nhà sử học tiếng tăm nhất nước Anh, có lẽ cả châu Âu, nếu không nói là cả thế giới. Mặc dù bài diễn văn này đã được trình bày cách đây 25 năm ở đại học Konstanz, nhưng nội dung vẫn mang tính thời sự cho những ai muốn phân tích vài khía cạnh trong lịch sử thế kỷ 20. Eric Hobsbawm là tác giả bộ lịch sử gần 1.800 trang nói về 200 năm thời kỳ cận đại châu Âu, gồm bốn tập. Tập sau cùng có tựa đề là „The Age of Extremes. The short twentieth century 1914–1991“ đã được dịch sang 40 thứ tiếng. Một phần của tập đó là chủ đề bài diễn văn này.
Hiệp ước Sykes-Picot và thảm kịch người Kurds
Chủ nghĩa thực dân ở Trung Đông (Phần 4)
Tác giả: Tôn Thất Thông
Khi bức tường Bá Linh sụp đổ vào năm 1989, Willy Brandt phát biểu: “Những gì thuộc về nhau sẽ cùng nhau phát triển”. Người Kurds diễn đạt lại như sau: “Cái gì không thuộc về nhau thì không cùng nhau phát triển”. Đây chính xác là những gì mà người Kurds đã trải nghiệm trong thế kỷ vừa qua ở bốn quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Iraq và Syria. Với biện pháp cưỡng bức, đàn áp, tàn sát cũng như diệt chủng văn hóa, tất cả bốn quốc gia này đã cố gắng đồng hóa người Kurds thành dân bản địa. Đây là lý do dẫn đến các cuộc nổi dậy không ngừng của người Kurds, khiến hàng trăm nghìn người thiệt mạng.
300 năm Adam Smith: Đạo đức và tư lợi
Tác giả: Heinz Welsch – Frankfurter Rundschau 1/6/2023.
Người dịch: Tôn Thất Thông
Adam Smith và những thách thức của thế kỷ 21. Một cái nhìn về tính thời sự trong tác phẩm của kinh tế gia và triết gia xứ Tô Cách Lan (Scotland).
Trong mớ bòng bong Toàn Cầu Hóa
Tác giả: Jens Glüsing, Laura Höflinger, Heiner Hoffmann, Ralf Neukirch, Michael Sauga, Bernhard Zand (Tuần báo Spiegel số 21/2023)
Người dịch: Nguyễn Phú Lộc.
G7, câu lạc bộ của những nước không-còn-quan-trọng-lắm: Với cuộc tấn công của Nga vào Ukraine, trật tự thế giới trước đó đã kết thúc. Các quốc gia như Ấn Độ và Brazil đang thể hiện một phong cách tự tin mới. Sự trỗi dậy của các nước trước đây còn nghèo, cuộc đấu tranh với Trung Quốc, sự phân mảnh của nền kinh tế thế giới – trật tự thế giới của thế kỷ 20 đã kết thúc bằng cuộc chiến của Nga. Các nước G7 đang mất dần ảnh hưởng, đặc biệt là châu Âu đang bị đẩy sang bên lề.
Hiệp ước Sykes-Picot và 100 năm hỗn loạn ở Trung Đông
Chủ nghĩa thực dân ở Trung Đông (Phần 3)
Tác giả: Tôn Thất Thông
Sự hỗn loạn suốt một thế kỷ ở Trung Đông là hậu quả của Sykes-Picot cho đến hiện tại. Hoa Kỳ, Nga và ở một mức độ nào đó là Liên minh châu Âu là những cường quốc quốc tế mới đã thay thế Anh và Pháp trong việc cố gắng định hình khu vực Trung Đông. Họ có những toan tính riêng liên quan đến cách thức khu vực này nên phát triển như thế nào. Họ đã đầu tư mạng sống và tiền bạc để hiện thực hóa những toan tính đó. Ngoài ra, những cường quốc lớn trong khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Saudi Arabia lại có những kế hoạch riêng cho tương lai của khu vực. Nhưng một lần nữa, chính sự thay đổi không ngừng của các chủ thể địa phương, các tác nhân nhà nước và phi-nhà-nước sẽ định hình kết quả cuối cùng cho khu vực.
Diễn Đàn Khai Phóng 