Trang chủ » Lịch sử » Nghiên cứu Lịch sử » Nghiên cứu Lịch sử thế giới

Category Archives: Nghiên cứu Lịch sử thế giới

Tháng Sáu 2019
H B T N S B C
« Th5    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Tìm chuyên mục

Advertisements

Thời đại khai sáng ở châu Âu (1)

Tìm nguồn gốc của trào lưu khai sáng
Tác giả: Tôn Thất Thông

DĐKP giới thiệu: Không có một thời đại nào trong lịch sử tư tưởng loài người cho đến hôm nay lại mang tính thời sự, đồng thời gây ra nhiều giải thích khác nhau thậm chí mâu thuẩn nhau như thời đại khai sáng. Nhưng dù với xu hướng nào, cũng không ai nghi ngờ rằng, thế giới hiện đại như chúng ta thấy hôm nay được bắt đầu bằng những thành quả của thời đại đó. Đối với người Việt Nam, trong bối cảnh văn hóa và tư tưởng còn thuộc độc quyền nhà nước và nguồn tin tức về lịch sử văn minh phương Tây còn hạn chế, việc tìm hiểu thời đại khai sáng lại càng thú vị hơn. Cho đến cuối năm 2019, chúng tôi sẽ phổ biến chừng 10 bài về đề tài này. Xin giới thiệu với độc giả bài đầu tiên và mong được đón nhận nhiều góp ý, phê bình của độc giả.

[Đọc tiếp]

 

Advertisements

Karl Marx và Tây Đức thời hậu chiến

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức

DĐKP giới thiệu: Bài biên khảo này nguyên là một trong ba đề mục trong phụ lục liên quan đến ba nhà tư tưởng lớn về kinh tế (Adam Smith, Karl Marx và John Maynard Keynes), thuộc tác phẩm „Thần Kỳ Kinh Tế Tây Đức giai đoạn 1949-1969. Lịch sử – Lý Thuyết – Chính sách“. Giấy phép của nhà xuất bản Tri Thức do Giám đốc Chu Hảo ký vào tháng 6.2018. Sau „sự kiện Chu Hảo“, toàn bộ ban giám đốc nhà xuất bản Tri Thức bị thay thế, việc in ấn tác phẩm này tạm thời bị ngưng lại. Đến giờ phút cuối vào tháng 11.2018, nhà xuất bản Tri Thức cho phép in nhưng cần kiểm duyệt 80% (!) đề mục Karl Marx này, cho nên nó còn lại trơ trẽn như xác không hồn. Vì thế, tác giả quyết định rút đề mục này ra khỏi sách. Để tác phẩm nói trên được đầy đủ hơn, độc giả có thể tải xuống và bổ sung bài biên khảo này vào trang 457, ngay truớc đề mục „John Maynard Keynes“.

[Đọc tiếp]

Hàn Quốc – những tháng năm độc tài

Tác giả: Vi Yên

Tháng 8 năm 1945, khi Nhật Bản hạ vũ khí đầu hàng, mở đường cho Việt Minh lên nắm quyền tại Việt Nam, thì cũng là lúc Nhật Bản trao trả lại chủ quyền cho Triều Tiên sau 35 năm chiếm đóng. Phải tới gần mười năm sau, Việt Nam mới bị chia cắt hai miền bởi vĩ tuyến 17, trong khi đó, hoàn cảnh của Triều Tiên buổi ấy gấp rút và căng thẳng hơn nhiều.

(Ghi nhận của DĐKP: Đấu tranh cho dân chủ không hề dễ dàng, nhất là đấu tranh trong một nước mà chế độ độc tài đang ngự trị. Nó đòi hỏi ý thức cao độ của người dân, nhất là thanh niên. Nó đòi hỏi kiên nhẫn, có lúc phải hy sinh. Bài học Hàn Quốc thật đáng cho người Việt Nam suy ngẫm).

[Đọc tiếp]

 

Sai lầm lịch sử của Châu Âu đối với Đế chế Ottoman

Nguồn: The Ottoman caliphs: Why European Islam’s current problems might reflect a 100-year-old mistake”, The Economist, 26/07/2016.

Biên dịch: Trương Dũng Thuyết | Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp

Mỗi khi một thành phố châu Âu bị rung chuyển bởi một hành động bạo lực nhằm vào số đông quần chúng, các tờ báo quan trọng có ảnh hưởng của châu lục này lại chủ trì những cuộc tranh luận kịch liệt về những sai lầm đã xảy ra. Đặc biệt, những người tranh luận thường hỏi, liệu các quốc gia Châu Âu có nên phản ứng khác đi trước sự nổi lên của những nhóm thiểu số Hồi giáo lớn và bất mãn, bằng cách chấp nhận sự khác biệt về văn hoá một cách bao dung hơn hoặc (như một số người biện hộ) bằng cách đàn áp họ?

[Đọc tiếp]

Cách Mạng Thế Giới

Tác giả: Eric J. Hobsbawm
Người dịch: Nguyễn Ngọc Giao

LTS Diễn Đàn – Cách đây đúng 100 năm, ngày 7 tháng 11 năm 1917, đã diễn ra tại Petrograd (Nga) những biến cố mở đầu cho một sự kiện lịch sử mang tên Cách mạng tháng Mười. Tác động và hệ quả của nó, ngày nay, chỉ cần đọc qua những “thể trạng” và “lời bình” trên các mạng xã hội tiếng Việt, cũng đủ thấy tầm quan trọng. Vì những lí do hiển nhiên, các bài viết bằng tiếng Việt nhân dịp 100 năm kỉ niệm Cách mạng tháng Mười liên quan tới trải nghiệm lịch sử Việt Nam 80 năm qua và phản ánh tâm tư và não trạng của tác giả, hơn là tới bối cảnh thế giới cách đây một thế kỉ và những cuộc vận động lịch sử từ đó đến nay. Để cung cấp một cách nhìn tổng quan, Diễn Đàn xin giới thiệu với bạn đọc toàn văn một chương sách của nhà sử học Eric J. Hobsbawm. Đó là chương 2 Cách mạng thế giới trong cuốn The Age of Extremes / A History of the World 1914-1991 (Vintage Books, Random House, New York 1996), bản tiếng Pháp L’Âge des Extrêmes / Histoire du Court XXe Siècle (nxb Complexe, 1994). E. J. Hobsbawm được coi là sử gia kiệt xuất của thế kỉ 19, với tác phẩm kinh điển The Age of Empire (Thời đại đế chế) có nói tới trong bài này.Xem thêm về tác giả : Nhà sử học của hai thế kỉ.

[Đọc tiếp]

Nhìn Brexit qua lăng kính lịch sử

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức tháng 10.2017

Tóm tắt: Brexit là một trong những sự kiện nóng bóng trong năm qua và năm nay. Để có một cái nhìn toàn diện khả dĩ hình dung được tình hình trong tương lai, chúng ta cần trả lời minh bạch ba câu hỏi: Thứ nhất, tại sao Anh rời bỏ EU? Nó liên quan gì đến vai trò, mục đích và cách hành xử của Anh trong quá trình hình thành và phát triển Liên hiệp châu Âu suốt 50 năm qua? Thứ hai, tác động chính trị và kinh tế lên nước Anh sau khi ra khỏi EU, đấy là chưa kể ảnh hưởng về lãnh thổ liên quan đến các vùng trong Vương quốc Anh như Scotland, Bắc Ái Nhĩ Lan và Gibralta, nơi mà đa số người dân đều mong muốn ở lại EU. Thứ ba, tác động chính trị, kinh tế và tâm lý lên 27 nước EU còn lại.

Bài biên khảo sau đây sẽ cung cấp vài tư liệu lịch sử liên quan đến quá trình thành lập EU kể từ thập niên 1950, qua đó góp phần tìm câu trả lời cho câu hỏi thứ nhất đã nêu ở trên. Hai câu hỏi tiếp theo xin gác lại vào dịp khác.

[Đọc tiếp]

Cộng Hòa Weimar: Nền dân chủ chết yểu

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức
Cộng Hòa Weimar là một giai đoạn lịch sử rất đặc thù của Đức. Nó được khai sinh cuối năm 1918 sau Thế chiến I, nhưng chỉ sống vỏn vẹn 14 năm, trong đó hơn chín năm hỗn loạn, 7 lần bầu cử quốc hội và 14 vị Thủ tướng khác nhau. Cũng trong thời gian này, đảng Quốc xã vươn lên từ số không để nắm chính quyền chỉ sau hơn 10 năm và Hitler đã dẫn dắt nước Đức vào giai đoạn đen tối nhất lịch sử với Thế chiến II. Làm sao có thể cắt nghĩa những hiện tượng khó hiểu đó? Thế chiến I với hệ lụy quá đỗi kinh hoàng, làm sao mà chỉ sau 20 năm có thể xảy ra Thế chiến II còn kinh hoàng gấp bội? Bài nghiên cứu lịch sử sau đây có thể giúp độc giả vài dữ liệu và phân tích cần thiết.

[Đọc tiếp]