Trang chủ » Lịch sử » Nghiên cứu Lịch sử » Nghiên cứu Lịch sử thế giới

Category Archives: Nghiên cứu Lịch sử thế giới

Tháng Mười Hai 2017
H B T N S B C
« Th11    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Cách Mạng Thế Giới

Tác giả: Eric J. Hobsbawm
Người dịch: Nguyễn Ngọc Giao

LTS Diễn Đàn – Cách đây đúng 100 năm, ngày 7 tháng 11 năm 1917, đã diễn ra tại Petrograd (Nga) những biến cố mở đầu cho một sự kiện lịch sử mang tên Cách mạng tháng Mười. Tác động và hệ quả của nó, ngày nay, chỉ cần đọc qua những “thể trạng” và “lời bình” trên các mạng xã hội tiếng Việt, cũng đủ thấy tầm quan trọng. Vì những lí do hiển nhiên, các bài viết bằng tiếng Việt nhân dịp 100 năm kỉ niệm Cách mạng tháng Mười liên quan tới trải nghiệm lịch sử Việt Nam 80 năm qua và phản ánh tâm tư và não trạng của tác giả, hơn là tới bối cảnh thế giới cách đây một thế kỉ và những cuộc vận động lịch sử từ đó đến nay. Để cung cấp một cách nhìn tổng quan, Diễn Đàn xin giới thiệu với bạn đọc toàn văn một chương sách của nhà sử học Eric J. Hobsbawm. Đó là chương 2 Cách mạng thế giới trong cuốn The Age of Extremes / A History of the World 1914-1991 (Vintage Books, Random House, New York 1996), bản tiếng Pháp L’Âge des Extrêmes / Histoire du Court XXe Siècle (nxb Complexe, 1994). E. J. Hobsbawm được coi là sử gia kiệt xuất của thế kỉ 19, với tác phẩm kinh điển The Age of Empire (Thời đại đế chế) có nói tới trong bài này.Xem thêm về tác giả : Nhà sử học của hai thế kỉ.

[Đọc tiếp]

Advertisements

Nhìn Brexit qua lăng kính lịch sử

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức tháng 10.2017

Tóm tắt: Brexit là một trong những sự kiện nóng bóng trong năm qua và năm nay. Để có một cái nhìn toàn diện khả dĩ hình dung được tình hình trong tương lai, chúng ta cần trả lời minh bạch ba câu hỏi: Thứ nhất, tại sao Anh rời bỏ EU? Nó liên quan gì đến vai trò, mục đích và cách hành xử của Anh trong quá trình hình thành và phát triển Liên hiệp châu Âu suốt 50 năm qua? Thứ hai, tác động chính trị và kinh tế lên nước Anh sau khi ra khỏi EU, đấy là chưa kể ảnh hưởng về lãnh thổ liên quan đến các vùng trong Vương quốc Anh như Scotland, Bắc Ái Nhĩ Lan và Gibralta, nơi mà đa số người dân đều mong muốn ở lại EU. Thứ ba, tác động chính trị, kinh tế và tâm lý lên 27 nước EU còn lại.

Bài biên khảo sau đây sẽ cung cấp vài tư liệu lịch sử liên quan đến quá trình thành lập EU kể từ thập niên 1950, qua đó góp phần tìm câu trả lời cho câu hỏi thứ nhất đã nêu ở trên. Hai câu hỏi tiếp theo xin gác lại vào dịp khác.

[Đọc tiếp]

Cộng Hòa Weimar: Nền dân chủ chết yểu

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức
Cộng Hòa Weimar là một giai đoạn lịch sử rất đặc thù của Đức. Nó được khai sinh cuối năm 1918 sau Thế chiến I, nhưng chỉ sống vỏn vẹn 14 năm, trong đó hơn chín năm hỗn loạn, 7 lần bầu cử quốc hội và 14 vị Thủ tướng khác nhau. Cũng trong thời gian này, đảng Quốc xã vươn lên từ số không để nắm chính quyền chỉ sau hơn 10 năm và Hitler đã dẫn dắt nước Đức vào giai đoạn đen tối nhất lịch sử với Thế chiến II. Làm sao có thể cắt nghĩa những hiện tượng khó hiểu đó? Thế chiến I với hệ lụy quá đỗi kinh hoàng, làm sao mà chỉ sau 20 năm có thể xảy ra Thế chiến II còn kinh hoàng gấp bội? Bài nghiên cứu lịch sử sau đây có thể giúp độc giả vài dữ liệu và phân tích cần thiết.

[Đọc tiếp]

Adam Smith khởi động cuộc cách mạng kinh tế

Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức

Lịch sử kinh tế cận đại có thể xem như bắt đầu vào cuối thế kỷ 18 khi lý thuyết kinh tế tự do được Adam Smith hệ thống hóa lại trong tác phẩm lớn nhất đời ông. Trước đó cả ngàn năm nhân loại sống trong tối tăm nghèo đói, năm này qua năm kia, thế kỷ này kế tiếp thế kỷ khác. Trừ tầng lớp quí tộc thống trị có cuộc sống an nhàn xa hoa, còn lại toàn xã hội in đậm dấu ấn của nghèo nàn lạc hậu. Con người làm lụng vất vả chỉ để mưu cầu sống còn, thường trực bị đe dọa bởi bệnh tật và chiến tranh…

[Đọc tiếp]

Đông Âu 25 năm hậu cộng sản

Đã 25 năm kể từ ngày toàn bộ gần 15 nước Đông Âu sụp đổ, chấm dứt một thời kỳ hơn 45 năm xã hội chủ nghĩa với chế độ độc đảng. Sau đó không lâu Liên Bang Xô Viết cũng tan rã để cho các nước vệ tinh chung quanh giành lại độc lập. Về mặt chính trị, rõ ràng đây là một bước tiến cách mạng lớn nhất thế kỷ. Về mặt kinh tế, các nước Đông Âu có tăng trưởng hơn hay không? Dân chúng Đông Âu bây giờ thỏa mãn hơn với cuộc sống mới hay còn tiếc nuối chế độ cũ? Hai tác giả Shleifer và Treisman làm một tổng kết có giá tri, Trân Ngọc Cư dịch ra tiếng Việt.
Xin mời quí độc giả theo dõi:
Bản dịch của Trần Ngọc Cư: Những nước bình thường: phương Đông 25 năm hậu cộng sản. Pro&Contra, Tháng 11 30, 2014
Bản gốc tiếng Anh của Andrei Shleifer and Daniel Treisman: Normal Countries
The East 25 Years After Communism
. Foreign Affairs November 2014

Hội nghị Yalta 1945: Trật tự mới và kẻ thắng người thua (tóm tắt)

Tác giả: Tôn Thất Thông
Trích nhận xét của Giáo sư sử học Hubertus Prinz zu Löwenstein: “Ngay cả khi chiến tranh chưa chấm dứt, hội nghị Yalta không những quyết định số phận nước Đức, mà còn số phận của châu Âu và Viễn Đông trong nhiều năm sau. Ranh giới Oder-Neisse đã được định đoạt và gắn liền với quyết định này là sự trục xuất hàng triệu người dân Đức ra khỏi quê hương của họ. Sau này, sự kiện Trung Hoa trở thành cộng sản, nước Triều Tiên bị chia đôi và đến năm 1950 chiến tranh nam bắc bùng nổ, và sau đó biến cố Việt Nam, Campuchia và Lào vào năm 1975, tất cả các sự kiện đó đều có nguồn gốc từ Yalta”
[Đọc tiếp]