Trang chủ » Lịch sử » Lịch sử thế giới

Category Archives: Lịch sử thế giới

Tháng Bảy 2022
H B T N S B C
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Tìm chuyên mục

Thư viện

Lược sử Ukraine (4): Cách mạng Majdan và cuộc can thiệp vũ trang của Nga

Tác giả: Giáo sư Andreas Kappeler
Xuất bản: Trung tâm giáo dục chính trị liên bang Đức (BPB – Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn, Germany)
Biên dịch & tổng hợp: Tôn Thất Thông

Vào tháng 11 năm 2013, Tổng thống Yanukovych đã từ chối ký một hiệp định liên kết với EU, mặc dù đã được phê chuẩn trước đó một năm. Các cuộc biểu tình của nhiều bộ phận dân chúng đã dẫn đến sự thay đổi chính phủ với hậu quả là Nga đã sáp nhập Crimea bất chấp luật pháp quốc tế, ngấm ngầm ủng hộ lực lượng ly khai thân Nga ở phía Đông Ukraine.

[Đọc tiếp]

Lược sử Ukraine (3) – Quốc gia độc ​​lập

Tác giả: Giáo sư Andreas Kappeler
Xuất bản: Trung tâm giáo dục chính trị liên bang Đức (BPB – Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn, Germany)
Biên dịch & tổng hợp: Tôn Thất Thông

Năm 1991 Ukraine giành độc lập. Trong những thập kỷ sau đó, quốc gia này cố gắng củng cố chính trị và kinh tế cũng như tạo mối quan hệ rộng rãi với các nước láng giềng EU và Nga. Trong cuộc Cách mạng Cam năm 2004, những xung đột nội bộ trong xã hội được bộc lộ rõ ràng.

[Đọc tiếp]

Lược sử Ukraine (2) – Từ cuối thế kỷ 19 đến 1991

Tác giả: Giáo sư Andreas Kappeler
Xuất bản: Trung tâm giáo dục chính trị liên bang Đức (BPB – Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn, Germany)
Biên dịch & tổng hợp: Tôn Thất Thông

Giới thiệu: Đối với Ukraine, thời gian từ cuối thế kỷ 19 đến 1991 là một thời kỳ lịch sử vô cùng quyết liệt với nhiều biến cố đau thương, nhưng cuối cùng cũng kết thúc bằng một quốc gia độc lập có chủ quyền cho đến hôm nay. Trước hết là đấu tranh để có một nền độc lập ngắn ngủi sau thế chiến I, rồi trở thành Cộng hòa Xô viết, rồi nạn đói diệt chủng do Stalin gây ra với 3 triệu người chết, rồi hàng triệu người bị lưu đày vào GULAG, rồi thế chiến II với 7 triệu người tử vong dưới sự chiếm đóng hà khắc của Đức quốc xã, rồi hậu quả của chiến lược “đồng không nhà trống” sau hai lần triệt thoái của cả Liên Xô rồi Đức Quốc xã. Chưa kể 2 triệu người bị lưu đày đến Đức làm lao động cưỡng chế. Chưa kể những nỗ lực của Nga để xóa sổ văn hóa, xóa sổ tiếng nói, đồng hóa giới tinh hoa Ukraine. Đó là 70 năm dài hơn 7 thế kỷ. Cho nên, khi họ giành được độc lập năm 1991, nền độc lập non trẻ này là vật báu mà không một người Ukraine chịu buông ra. Bối cảnh này giúp chúng ta hiểu được tại sao ngày nay Ukraine kiên cường chống lại cuộc chiến xâm lược của Nga bằng mọi giá.   

[Đọc tiếp]

Lược sử Ukraine (1) – Từ sơ khai đến cuối thế kỷ 18

Tác giả: Giáo sư Andreas Kappeler
Xuất bản: Trung tâm giáo dục chính trị liên bang Đức (BPB – Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn, Germany)
Biên dịch & tổng hợp: Tôn Thất Thông

Giới thiệu: Làm thế nào mà người Ukraine vẫn kiên cường đối đầu trước quân đội Nga mạnh hơn gấp bội? Lịch sử hơn 1000 năm qua của họ có thể cho ta câu trả lời. Đây không chỉ là cuộc chiến để chọn lựa giữa dân chủ và độc tài, giữa Tây và Đông, mà còn là chiến đấu để bảo vệ bản sắc dân tộc, bảo tồn di sản của cha ông để lại, bảo vệ nền độc lập non trẻ vừa đạt được sau gần một thế kỷ đấu tranh với nhiều biến cố rất đau thương. Họ không muốn quỳ gối khi đã đứng dậy và ngẩng cao đầu. Ký ức về những việc làm vẻ vang, lý tưởng tự do và bình đẳng của họ vẫn còn tồn tại trong truyền thuyết dân gian. Nghe câu cuối cùng của quốc ca Ukraine, chúng ta có thể hiểu họ phần nào: “Chúng tôi từ bỏ thể xác và linh hồn vì tự do của mình, và hỡi người anh em, chúng ta sẽ cho thấy rằng chúng ta thuộc bộ tộc Cossack”. Loạt bốn bài biên khảo sau đây hy vọng sẽ làm sáng tỏ những khía cạnh lịch sử trong cuộc chiến hiện nay. 

[Đọc tiếp]

“Quyết định ở Kiew” – Biên niên sử về một cái chết được báo trước

Tác giả: Arno Widmann, Frankfurter Rundschau ngày 1.3.2022
Người dịch: Nguyễn Phú Lộc

DĐKP: Nhà sử học nổi danh về Nga và Đông Âu, GS Karl Schlögel đã viết một tác phẩm tuyệt hay năm 2015, ngay sau khi Nga thôn tính Crimea, bán đảo của Ukraine. Tác phẩm “Quyết định ở Kiew” làm một phân tích về Ukraine từ chiều sâu lịch sử, đến những mặc cảm phức hợp của người Đức. Tác giả không những vạch ra sai lầm của châu Âu khi phản ứng quá kém về việc Putin thôn tính Crimea, mà còn dự đoán chính xác những gì sẽ xảy đến cho Ukraine, điều mà chúng ta đang chứng kiến. Arno Widmann trích vài đoạn đáng chú ý nhất.

[Đọc tiếp]

Tự do xuất bản thúc đẩy sự phát triển văn minh

Tác giả: Tôn Thất Thông

Giới thiệu: Chính sách độc quyền xuất bản của Việt Nam hiện nay có thể mang lại tai hại nào cho sự phát triển văn minh quốc gia? Xin giới thiệu câu chuyện lịch sử châu Âu cách đây 500 năm để chiêm nghiệm. Hy vọng qua đây, thanh niên trí thức ở Việt Nam thấy rõ hơn tầm quan trọng của quyền tự do xuất bản, một phương tiện then chốt để quảng bá tri thức và kiến tạo nền văn minh châu Âu trước đây. Họ đã hưởng quyền tự do xuất bản để phổ biến tri thức từ thế kỷ 16, cho nên mới văn minh sớm hơn các lục địa khác. Tiếc thay, các bạn trẻ ở Việt Nam đang bị cướp mất quyền tự do đó. Hãy làm mọi chuyện để giành lại, cho mình và con cháu về sau được hưởng.

[Đọc tiếp]

Bài học cải cách này ngày nay còn giá trị tham khảo không?

Tác giả: Nguyễn Sơn Hùng

Lời mở đầu: Vào năm 1894 (Minh Trị năm thứ 27) để thế giới hiểu thêm về người Nhật, đặc biệt tinh thần võ sĩ đạo và muốn giải thích người Nhật không phải là dân tộc hiếu chiến, Uchimura Kanzô (1) (Nội Thôn Giám Tam, 1861~1930)đã cho xuất bản Japan and Japanese: Essays (Nhật Bản và Người Nhật Bản: Các Tiểu Luận) ở Tokyo, sách viết bằng tiếng Anh. Sau đó sách này được thêm phần mở đầu ở phần đầu sách và được xuất bản lại với nhan đề mới “Representative Men of Japan (Những Người Nhật Bản Tiêu Biểu)” vào năm 1908 (M41) ở Tokyo, cũng bằng tiếng Anh.

[Đọc tiếp]

Đọc “Thời đại của những thái cực” – Phần V và hết

“Thế kỷ XX ngắn” của Eric J. Hobsbawm – Phần V
Tác giả: Nguyễn Quang
Biên dịch: Kiến Văn

Với những nền kinh tế uể oải, yếu ớt, các nước xã hội chủ nghĩa đã phải đi từ đoạn tuyệt này tới đoạn tuyệt khác, nhiều khi rất cơ bản, đối với quá khứ, và như chúng ta biết, quá trình ấy cứ tiếp diễn cho tới ngày sụp đổ. Sự sụp đổ ấy đã kết thúc Thế kỉ ngắn, cũng như cuộc Thế chiến thứ nhất đã khai mạc nó.

[Đọc tiếp]

Liên minh AUKUS Mỹ, Anh, Úc có ý nghĩa gì?

Tác giả: Barry Pavel , Matthew Kroenig , Peter J. Dean , Benjamin Haddad
Người dịch: Lê Nguyễn
Atlantic Council, Sept 15, 2021

Hôm thứ Tư (15 tháng 9,2021) Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, Thủ tướng Vương quốc Anh Boris Johnson và Thủ tướng Úc Scott Morrison đã công bố mối quan hệ đối tác quốc phòng mới giữa ba quốc gia này. Họ cũng sẽ cung cấp cho Úc các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mới. Hiệp ước mới, được gọi tắt là AUKUS, là một thách thức rõ ràng đối với Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và làm sâu sắc hơn mối quan hệ quân sự giữa các đồng minh thân thiết trong hơn một thế kỷ qua. Nhưng nó cũng có thể làm tác động mạnh đến các đồng minh khác. Các chuyên gia của Hội đồng Đại Tây Dương phân tích ngắn về các tác động đó.

[Đọc tiếp tại đây]

Đọc “Thời đại của những thái cực” – phần IV

“Thế kỷ XX ngắn”, Eric J. Hobsbawm – Phần IV
Tác giả: Nguyễn Quang
Người dịch: Kiến Văn

Chẳng lẽ các con “ rồng ” chỉ là những con thằn lằn ? Sau cuộc khủng hoảng châu Á năm 1997 (…) nhiều nhà bình luận, hôm qua còn ca ngợi hết lời, hôm nay hốt hoảng trước sự “dễ vỡ”(…) Sự bi quan quá mức của ngày hôm nay cũng lố bịch như sự lạc quan quá mức của ngày hôm qua. Thế kỉ XXI có phải là thế kỉ của “rồng” và “cọp” không, điều đó chỉ tương lai mới có thể trả lời…

[Đọc tiếp tại đây]