Trang chủ » Lịch sử (Trang 15)
Category Archives: Lịch sử
Adam Smith khởi động cuộc cách mạng kinh tế
Tác giả: Tôn Thất Thông, CHLB Đức
Lịch sử kinh tế cận đại có thể xem như bắt đầu vào cuối thế kỷ 18 khi lý thuyết kinh tế tự do được Adam Smith hệ thống hóa lại trong tác phẩm lớn nhất đời ông. Trước đó cả ngàn năm nhân loại sống trong tối tăm nghèo đói, năm này qua năm kia, thế kỷ này kế tiếp thế kỷ khác. Trừ tầng lớp quí tộc thống trị có cuộc sống an nhàn xa hoa, còn lại toàn xã hội in đậm dấu ấn của nghèo nàn lạc hậu. Con người làm lụng vất vả chỉ để mưu cầu sống còn, thường trực bị đe dọa bởi bệnh tật và chiến tranh…
Đọc sách “Việt Nam 1946: Chiến tranh đã bắt đầu ra sao”
Tác giả: Stein Tonnesson, sử gia Na Uy
Điểm sách: Vũ Tường, giáo sư đại học Oregon, USA
DĐKP giới thiệu: Lịch sử Việt Nam năm 1946 có hai sự kiện quan trọng: Hiêp ước Sơ bộ ngày 6.3.1946 và chiến tranh đông dương bùng nổ ngày 19.12.1946. Nếu Hiệp ước Sơ bộ lóe ra chút ánh sáng cho hoà đàm thành công thì biến cố 19.12.1946 đã làm tiêu tan mọi hy vọng. Giới truyền thông đảng CSVN luôn luôn biện minh rằng đánh Pháp đến cùng là con đường tất yếu và tốt nhất để giành độc lập. Thế hệ trẻ Việt Nam suốt hơn 40 năm nay đều học lịch sử như thế. Nhiều trí thức yêu nước tại Việt Nam dù không là đảng viên cũng tin như thế. Một số nhà nghiên cứu đứng đắn ở hải ngọai, vốn dĩ có một ít cảm tình với phong trào Việt Minh cũng dễ dàng chấp nhận lập luận đó. Thế nhưng, nghiên cứu tình hình chính trị thế giới sau thế chiến II, xem xét quan hệ quốc tế và tương quan lực lượng lúc ấy giữa bốn nước Anh, Pháp, Mỹ, Liên Xô thì chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy: tiến hành chiến tranh không phải là con đường duy nhất để dành độc lập, lại càng không thể là con đường tốt nhất, mà nó chỉ thể hiện sự thắng thế của phe chủ chiến trong nội bộ đảng CSVN lúc ấy, với hàng triệu sinh mạng người Việt Nam hy sinh. Stein Tonnesson với tư liệu phương tây và Vũ Tường với tư liệu trích từ Văn kiện Đảng tập 8 cung cấp cho chúng ta một ít tư liệu để góp phần soi sáng một giai đoạn lịch sử mang tính định mệnh của dân tộc Việt Nam, một bước ngoặt oan nghiệt dẫn đến 8 năm chiến tranh, đất nước chia đôi và tiếp theo là cuộc chiến lần thứ hai khốc liệt đến tận 1975. Tổng cộng dân tộc Việt Nam mất 30 năm cho chiến lược “dùng bạo lực cách mạng để cướp chính quyền” với quyết tâm “đánh đến cùng”: mất 30 năm phát triển và xây dựng, thêm vài triệu nhân mạng, thêm mảnh đất bị cày xới bởi bom đạn và khai quang, thêm một thế hệ thanh niên bị chấn thương tâm lý vì chiến tranh. Phải chăng mất mác này có thể tránh được với tư tưởng hiếu hòa cộng thêm một ít khôn ngoan về ngoại giao?
Bạch Đằng: Một chiến trường xưa hiển lộ dần
Tác giả: Lauren Hilgers
Dịch giả: Trần Ngọc Cư
Một nhóm khảo cổ quốc tế khám phá vết tích của trận thủy chiến Bạch Đằng:
Đã hơn một lần, quân xâm lược dùng sông Bạch Đằng để tiến chiếm Thăng Long, vì thế lãnh đạo quân sự Việt Nam, qua nhiều thế kỷ, đã nghiên cứu các phụ lưu và thủy triều của dòng sông vốn thay đổi địa hình theo từng con nước lên xuống. Tri kiến này là cơ sở để phát triển các chiến thuật quân sự cao cấp và đóng một vai trò chủ yếu trong trận hỏa chiến có tầm kích của một thiên anh hùng ca vào năm 1288 giữa các lực lượng của Tướng Trần Hưng Đạọ và một đội thuyền được Hoàng đế Hốt Tất Liệt (Kublai Khan) đầy quyền lực của Trung Quốc giao nhiệm vụ viễn chinh. Trận Bạch Đằng đã thắp sáng một vùng trời nước đầm lầy với những chiến thuyền đang chìm và đang bốc cháy, tạo cho Trần Hưng Đạo một chỗ đứng vinh quang trong lịch sử Việt Nam.
[Đọc tiếp]
Đông Âu 25 năm hậu cộng sản
Đã 25 năm kể từ ngày toàn bộ gần 15 nước Đông Âu sụp đổ, chấm dứt một thời kỳ hơn 45 năm xã hội chủ nghĩa với chế độ độc đảng. Sau đó không lâu Liên Bang Xô Viết cũng tan rã để cho các nước vệ tinh chung quanh giành lại độc lập. Về mặt chính trị, rõ ràng đây là một bước tiến cách mạng lớn nhất thế kỷ. Về mặt kinh tế, các nước Đông Âu có tăng trưởng hơn hay không? Dân chúng Đông Âu bây giờ thỏa mãn hơn với cuộc sống mới hay còn tiếc nuối chế độ cũ? Hai tác giả Shleifer và Treisman làm một tổng kết có giá tri, Trân Ngọc Cư dịch ra tiếng Việt.
Xin mời quí độc giả theo dõi:
Bản dịch của Trần Ngọc Cư: Những nước bình thường: phương Đông 25 năm hậu cộng sản. Pro&Contra, Tháng 11 30, 2014
Bản gốc tiếng Anh của Andrei Shleifer and Daniel Treisman: Normal Countries
The East 25 Years After Communism
. Foreign Affairs November 2014
Đặc san Quốc Học 2016 (tóm tắt)
Đặc San Quốc Học 2016 được ấn hành nhân kỷ niệm 120 NĂM KHAI SINH TRƯỜNG QUỐC HỌC-HUẾ. Trường Quốc Học từ khi thành lập đến nay đã giáo dục những thế hệ học trò thành người có tài trên nhiều lãnh vực, trong số đó có những nhân vật lịch sử. Chúng tôi hân hạnh giới thiệu với bạn đọc một đặc san với nội dung phong phú và hình thức trang nhã .
[Đọc tiếp…]
Bất ổn ở Trung Đông. Tại sao?
Có hai sự kiện quan trọng đầu thế kỷ 20 đã để lại hậu quả cho đến bây giờ: 1) Thỏa ước Sykes-Picot ngày 16.5.1916 giữa Pháp, Anh và có Nga tham dự nhằm vẽ lại bản đồ biên giới trong khu vực đế chế Ottoman (Osmanen) đang thua trận, 2) Tuyên bố Balfour ngày 2.11.1917 qua đó Anh chủ trương thành lập nước Do Thái trong vùng Palestina, lúc ấy còn nằm trong đế chế Ottoman. Sau thế chiến I đế chế Ottoman hoàn toàn sụp đổ, sau thế chiến II Do Thái được chính thức thành lập năm 1948. Kể từ thập niên 1950, Trung Đông liên tục sống trong bất ổn định, hoặc do chiến tranh khu vực, hoặc do nội chiến, hoặc do sự cai trị tàn bạo của các chế độ độc tài (được thế giới phương Tây cũng như Nga thừa nhận, bảo trợ và cung cấp mọi phương tiện kể cả vũ khí tấn công). Người dân Trung Đông phải liên tục sống gần 70 năm bất ổn định trên vùng đất có tên gọi là “cái nôi của văn hóa loài người”. Tại sao?
[Xin mời độc giả xem một góc nhìn về Trung Đông: Bình luận của Carl Bildt, nguyên thủ tướng Thụy Điển, viết trong Project Syndicate]
Vươn Lên Từ Vực Thẳm – Thần kỳ kinh tế Tây Đức sau 1945. Giai đoạn 1945-1950
Giới thiệu sách mới
Vươn Lên Từ Vực Thẳm
Tác giả: Tôn Thất Thông
Nhà xuất bản: Hồng Đức & Phương Nam Book
ISBN 978-604-86-6980-5
Từ một đất nước bị tàn phá khốc liệt, chủ quyền đã mất, xã hội băng hoại, trầm cảm tập thề, hoang mang và tuyệt vọng, làm thế nào mà dân tộc Đức có thể vươn lên được để trở thành cường quốc số một của châu Âu sau một thời gian ngắn? Tác phẩm Vươn Lên Từ Vực Thẳm sẽ cùng độc giả đi tìm câu trả lời.
[Đọc tiếp]
Con đường lên nắm quyền của Ngô Đình Diệm
Tác giả: Edward Miller
Người dịch: Hoài Phi và Vi Huyền, công bố trên nghiencuuquocte.net
Người điểm báo: Nguyễn Phú Lộc
Đối với nhiều người, sau vụ đảo chánh 1963 thì tên tuổi Ngô Đình Diệm không còn chỗ đứng nào nữa trong lịch sử Viêt Nam cận đại. Người miền Nam xem ông như một nhà độc tài, tham lam gia đình trị, chủ trương đàn áp tôn giáo. Sách báo miền Bắc thì xem ông là Tổng thống bù nhìn do Mỹ dưng lên chứ không có thực tài thực lực để lãnh đạo một quốc gia, thậm chí thóa mạ ông là tay sai bán nước. Thực tế thì như thế nào?
[Đọc tiếp]
Hội nghị Yalta 1945: Trật tự mới và kẻ thắng người thua (tóm tắt)
Tác giả: Tôn Thất Thông
Trích nhận xét của Giáo sư sử học Hubertus Prinz zu Löwenstein: “Ngay cả khi chiến tranh chưa chấm dứt, hội nghị Yalta không những quyết định số phận nước Đức, mà còn số phận của châu Âu và Viễn Đông trong nhiều năm sau. Ranh giới Oder-Neisse đã được định đoạt và gắn liền với quyết định này là sự trục xuất hàng triệu người dân Đức ra khỏi quê hương của họ. Sau này, sự kiện Trung Hoa trở thành cộng sản, nước Triều Tiên bị chia đôi và đến năm 1950 chiến tranh nam bắc bùng nổ, và sau đó biến cố Việt Nam, Campuchia và Lào vào năm 1975, tất cả các sự kiện đó đều có nguồn gốc từ Yalta”.
Diễn Đàn Khai Phóng 