Trang chủ » Triết học (Trang 7)
Category Archives: Triết học
Thế Nào Là Người Trí Thức?
Tác giả: Paul Alexandre Baran
Người dịch: Phạm Trọng Luật
Trong tiểu luận xuất sắc được giới thiệu ở đây, khi lập đường phân thủy giữa «trí thức» với «lao động trí thức», Baran đã đưa ra một sự phân biệt hợp lý và cần thiết. Và mặc dù được khai sinh trong hệ thống tư bản chủ nghĩa, thật ra nó đã vượt thoát khuôn khổ của môi trường này. Phê phán của ông đối với một thành phần xã hội nào đó ở Hoa Kỳ vẫn còn nguyên giá trị, nếu đường ranh trên được áp dụng trong một khung cảnh khác, quốc gia chậm tiến hay chủ nghĩa xã hội đương tồn.
Khai sáng và tiến bộ (II)
Tiến bộ
Tác giả: Thái Kim Lan – Ludwig Maximilian Universität, München
Trong thảo luận về “Khai sáng” (Thời Đại Mới 11/2004), vấn đề tiến bộ cũng đã được nêu ra. “Tiến bộ” ở đây được hiểu theo nghĩa quá trình chuyển đổi bao gồm nội dung và mục đích của khai sáng Âu châu. Bài viết sau đây sẽ chỉ tập trung vào những vấn nạn liên quan đến “tiến bộ khoa học, kỹ thuật, kinh tế” như thành tựu của khai sáng. Chắc chắn bài này sẽ lặp lại một số ý tưởng của bài Khai sáng nhìn từ góc độ triết sử tây phương (Thời đại mới, số 3, năm 2004) khi bàn đến các triết thuyết liên quan; những điều lập lại này hi vọng có thể làm cho vấn đề đi trước thêm sáng tỏ.
Khai sáng và tiến bộ
Khai sáng và tiến bộ – Nhìn từ góc độ triết sử Tây phương
Tác giả: Thái Kim Lan – Ludwig Maximilian Universität, München
“Khai sáng và tiến bộ” thường được hiểu là thành tựu tinh thần khoa học của triết học Tây phương từ thế kỉ thứ 17, 18. Bài viết này do đó sẽ thảo luận “Khai sáng và tiến bộ” trên bình diện ấy từ góc độ triết sử, nhưng kết luận của nó sẽ để ngỏ cho những thảo luận kế tiếp chung quanh vấn đề “khai sáng” trên bình diện rộng hơn, toàn thể hơn, vượt khỏi giới hạn Âu châu, bởi lẽ, tuy thuật ngữ “khai sáng” dùng để chỉ khuynh hướng nổi bật của thời tân tiến, nó còn được hiểu như một tiến trình khai phóng của con người trong bối cảnh lịch sử nói chung cũng như từ mỗi hoàn cảnh hiện sinh riêng biệt trong thế giới thực tại mà con người đang sống. Do đó những triết thuyết Ðông phương về khai sáng của Khổng học, Ðạo học và Phật học cũng nên được thảo luận trong tương quan này…
GÓP Ý – Để tư duy lý luận không còn đứng mãi bên lề cuộc sống
Tác giả: Đào Công Tiến (cựu Hiệu trưởng Đại Học Kinh Tế TP HCM và thành viên Ban Nghiên Cứu của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt)
Tập sách nhỏ GÓP Ý này là phần trích riêng những bài viết từ cuốn sách “Tư Duy Phát Triển” do nhà xuất bản Thời đại xuất bản năm 2011, có bổ sung thêm một số bài mới đưa lên ở đầu sách: “Góp ý trước thềm phán quyết-sửa đổi Hiến pháp 1992”, “Đừng quay lưng lại với đòi hỏi cải cách thể chế chính trị”, Nhớ lại và suy ngẫm từ mấy câu chuyện sau 30.4.1975”. Tất cả nội dung của những bài viết đều liên quan đến tư duy lý luận gắn liền với chuyện dân, chuyện nước mà tác giả quan tâm, gởi gắm vào đó tâm huyết và sự hiểu biết của tác giả.
DĐKP xin hân hạnh giới thiệu tác phẩm của một nhà học giả chân chính, đã can đảm nói lên những suy nghĩ trung thực, dù cho búa rìu của hệ thống đàn áp tư tưởng vẫn áp nặng hàng ngày. Tập sách (92 trang) bao gồm 17 bài viết cùng chủ đề nhưng tương đối độc lập nhau, cho nên độc giả có thể chọn để đọc các đề tài nào thuộc quan tâm của mình.
Nhân đọc “CHAT VỚI JOHN LOCKE” của Bùi văn Nam Sơn
Tác giả: Bùi Văn Nam Sơn
Người giới thiệu: Tôn Thất Thông
Nói về lý thuyết tự do và lý thuyết nhà nước không thể không nói tới hai nhân vật nổi danh của trào lưu khai sáng châu Âu thế kỷ 17 và 18, ấy là John Locke (1632-1704 người Anh) và Baron de Montesquieu (1689-1755 người Pháp). Nếu Montesquieu nổi tiếng về lý thuyết nhà nước và để lại cho hậu thế những tư tưởng vĩ đại làm nền tảng chính trị cho hàng trăm quốc gia hiện đại, thì John Locke lý giải xuất sắc cả hai lý thuyết ấy, nhất là chỉ cho chúng ta mối quan hệ mật thiết giữa tự do bẩm sinh và thể chế chính trị.
John Locke, môn đồ của chủ nghĩa tự do toàn diện
Tác giả: Gilles Dostaler
Người dịch: Huỳnh Thiện Quốc Việt
DĐKP giới thiệu: “Từ bản chất tự nhiên, tất cả mọi người đều có quyền sống, quyền hưởng tự do và quyền sở hữu tư nhân. Nhà nước chỉ được gọi là hợp pháp khi nó thừa nhận và bảo vệ những quyền tự nhiên ấy. Nếu nhà nước không làm tròn vai trò đó, mọi người đều có quyền đứng dậy để chống lại”. Tư tưởng tự do bình đẳng của John Locke là nguồn cảm hứng bất tận cho tư tưởng, văn chương và nghệ thuật của những người yêu chuộng tự do. Tư tưởng ấy đã ghi lại dấu ấn sâu đậm lên hiến pháp Hoa Kỳ năm 1776 cũng như hiến pháp của Pháp sau cuộc cách mạng 1789 và qua đó để lại dấu vết lên hiến pháp nhiều nước khác trên thế giới.
Karl Marx: Cuộc đời của thế kỷ 19
Tựa sách “Karl Marx: A nineteenth-Century Life” – 648 trang, giá 35$
Tác giả: Jonathan Sperber (Sử gia Lịch sử châu Âu cận đại, GS đại học Missouri)
Tác phẩm đồ sộ này vẽ lại chân dung của một triết gia mà những lý giải xem ra chỉ có giá trị cho xã hội thế kỷ 19. Tác giả cũng vẽ lại chân dung của một cuộc đời thường trực bất ổn định, kinh tế gia đình thiếu hụt phải sống nhờ vào nguồn tài chính của gia đình vợ và người bạn rộng rãi Engels, có lẽ từ đó tâm lý phản kháng và bạo lực là dấu ấn lên tư tưởng hàng ngày của ông. Sinh viên Việt Nam cần đọc tác phẩm này để biết rằng các bạn hàng năm phải học tập một triết gia mà tư tường và tầm nhìn không vượt quá thế kỷ 19 ông đã sống. Các nhà lập kế hoạch kinh tế của Việt Nam lại càng phải đọc để biết rằng chính sách “định hướng XHCN” xác định từ 30 năm nay là mô hình không tưởng của Marx-Lenin và tại sao nó đưa 15 nước đông Âu vào con đường tụt hậu, nhiều nước ở đó bây giờ vẫn còn là loại công dân hạng hai của cộng đồng châu Âu.
Xin mời các bạn đọc bài điểm sách:
Bản dịch tiếng Việt của Duy Đoàn
Nguyên văn tiếng Anh của John Gray đăng trên The New York Review of Books.
Nhân đọc “Trò Chuyện Triết Học” của Bùi Văn Nam Sơn
Người điểm sách: Nguyễn Phú Lộc
Nhận xét của nhà văn Nguyên Ngọc đã nói hết cốt lõi của tác phẩm mà chúng tôi muốn giới thiệu với bạn đọc: “Trong những năm qua Bùi văn Nam Sơn đã lặng lẽ và tận tụy làm một lúc cả hai việc: đưa triết học kinh điển và cập nhật ở tầm mức hàn lâm đến cho người đọc Việt Nam, đồng thời tài hoa đến duyên dáng thường xuyên nói một cách thật giản dị dễ hiểu với công chúng tương đối rộng rãi trong nước những vấn đề khó nhất, tinh tế nhất của triết học”.
[Đọc tiếp]
Diễn Đàn Khai Phóng 