Trang chủ » NỮ HOÀNG LƯU VONG (2) – CON NGƯỜI QUỐC TẾ

NỮ HOÀNG LƯU VONG (2) – CON NGƯỜI QUỐC TẾ

Tháng Hai 2023
H B T N S B C
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728  

Tìm chuyên mục

Thư viện

Tác giả: Alexander Osang, Der Spiegel số 48/2022
Người dịch: Daniel Trần

DĐKP giới thiệu: Đây là đoạn thứ hai của bài viết, cho thấy một ít tia sáng về cuộc đời của một vị nguyên thủ, vốn là phụ nữ lúc nhỏ rất khiêm tốn, giờ đây phải khẳng định mình trong thế giới nguyên thủ chỉ toàn là đàn ông.

(Tiếp theo đoạn 1)

Bà nói rằng bà đã lật lại những trang về thân thế của mình. Ví dụ, trong cuốn sách »Nữ Thủ tướng và thời gian của bà« của Ralph Bollmann, đã đúc kết cân xứng: »Angela Merkel nhậm chức với tư cách là thủ tướng của sự thay đổi, bà ấy đã trở thành thủ tướng của sự bảo thủ. Một cách chậm rãi, đau đớn, bà ấy nhận ra rằng người phương Tây chưa thích nghi với cái mới như thế nào.”

Có vẻ như bà không thể làm được gì nhiều với những đánh giá như vậy. Bà kiểm tra những con số, những ký ức mà bà đã từng tham dự.

“Khi mọi người viết về năm 2013 và 2014 như thể tôi không có quan tâm chuyện gì khác ngoài Minsk và hỏi làm thế nào bà có thể để Ukraine ra khỏi tầm mắt của mình, điều đó quá dễ dàng đối với tôi,” bà nói. “Có các cuộc bầu cử liên bang và thương lượng liên hiệp đảng phái nữa, rồi luôn có Hy Lạp, tôi bị gãy xương chậu. Ví dụ, hiện tại, mọi người đang nói về cuộc chiến của Nga, nhưng không ai nói về thỏa thuận EU-Thổ Nhĩ Kỳ. Một lúc nào đó có người hỏi: Làm sao bạn có thể quên chuyện này?

Tôi cho rằng rất quan trọng và chúng ta nên tự đặt câu hỏi lịch sử thế giới hoạt động như thế nào. Theo quy luật nào. Nếu không, chúng ta luôn mắc phải những sai lầm giống nhau.«

Bà có lẽ không muốn được vẽ lại chân dung. Không phải do các họa sĩ, không phải bởi các nhiếp ảnh gia và rõ ràng cũng không phải bởi các nhà viết tiểu sử. Chắc hẳn bà sẽ không thể chịu nổi khi bị các nhà báo chuyên viết bài quan trọng đánh giá.

Một vài năm trước, tôi đã hỏi làm thế nào bà đối phó với việc đôi khi bị xóa tên công khai. Bà nói rằng bà đang đợi nó qua đi. Nó di chuyển theo những đường dốc. Bà mô tả danh tiếng của mình như một quy luật tự nhiên. “Một chính trị gia không nhất thiết phải là một thần tượng,” bà nói. “Đó không phải là công việc của họ.”

Trên bàn trong văn phòng của bà là một tập tài liệu dày cộp về chính sách đối ngoại của CHLB Đức từ năm 1991, trong đó bà vừa đọc những lo ngại của Helmut Kohl về việc Liên Xô tan rã. Ngoại trưởng Matxcơva Eduard Shevardnadze đã tiên tri với đồng nghiệp người Đức Hans-Dietrich Genscher rằng nếu Liên Xô sụp đổ, vấn đề Crimea sẽ trở lại chương trình nghị sự, bà nói. Hơn 30 năm trước. Bà liên tục đề cập đến »Ánh sáng đã tắt«, tựa sách và phân tích của Ivan Krastev và Stephen Holmes về việc Tây Đức tự quên chính bản thân mình và sự mất bản sắc của Đông Đức sau năm 1989. Bà đọc Shakespeare và Schiller để hiểu chuyện gì đang xảy ra. Cũng để hiểu về chính mình.

Vai trò của bà trong quá trình tuyệt vời của thời gian. Di sản của bà. Những gì còn sót lại.

Khi xem lễ tang của Nữ hoàng trên TV, bà phát hiện ra người đồng nghiệp cũ của mình là Tony Blair đang xếp hàng chờ đợi. Bà nói, một tài năng chính trị lớn, một người bạn chính trị ­đã hoàn toàn mất danh tiếng. Trong cuộc chiến tranh Iraq, như “chó xù” của Bush.

Bà có nhìn thấy George W. Bush, tại một sự kiện công khai gần đây, nhầm lẫn cuộc chiến ở Ukraine với cuộc chiến ở Iraq không? Người Nga với người Mỹ. Và sau đó vin vào tuổi già của mình ­. Có thể xảy ra. Dù sao thì tất cả đều giống nhau. Ông ta đã chào bán cuộc chiến của mình như một trò đùa. Bà lắc đầu.

“Tôi nghĩ đó là hình thức tự phê bình của ông ta,” bà nói. »Tuy nhiên, trong cuộc chiến Iraq, tôi cũng phải sờ vào mũi của mình. Tôi cũng chỉ trích Gerhard Schröder vì đã mạo hiểm chia rẽ phương Tây vào thời điểm đó.”

Bà đang tìm kiếm thứ gì đó trên iPad của mình. Người ta thoáng nghĩ đến bằng chứng lố bịch của Colin Powell bất hạnh trước LHQ. Hoặc bài báo mà bà bảo vệ cuộc chiến trên tờ Washington Post vào thời điểm đó. Nhưng sau đó, bà chỉ cho xem một bức tranh mà George W. Bush vẽ về bà. Cựu tổng thống đang tiếp tục vẽ tranh.

“Ông ấy cũng vẽ Berlusconi, Putin, mọi người,” bà Merkel nói. Bà cười. Có lẽ đó là một hình thức trị liệu mà Bush sử dụng để chống lại những con quỷ từ chính mình. Tại trang trại của ông ở Texas, Bush nói với bà rằng cha ông thực sự nghĩ rằng người con trai khác của ông, Jeb, nếu là tổng thống thì tốt hơn.

Người ta tự hỏi làm thế nào bà kết hợp được tất cả, về mặt cảm xúc, hàng chục nghìn người chết và sở thích của tổng thống, người có lẽ muốn chiến tranh để chứng tỏ bản thân đối với cha mình. Nhưng đó có lẽ là điều mà một nguyên thủ quốc gia phải làm chủ trong một cuộc khủng hoảng. Lớn hay nhỏ. Phía trên ghế sofa phía sau bà là một tấm ảnh chụp mà một phi hành gia người Đức đã tạo ra từ không gian và tặng cho bà. Nó cho thấy đảo Rügen. Tất cả mọi thứ là trong một bức tranh. Địa phận ứng cử và thế giới. Quan điểm của bà, cuộc sống của bà.

Đã qua rồi. Kairos, vị thần giỏi kiếm cơ hội, không còn giúp đỡ bà nữa. Chắc hẳn sẽ rất khó chịu khi cần biết thời điểm đúng nào để đưa ra quyết định trong khi bạn lại không thể đưa ra quyết định đó.

Tất cả những gì bà có thể làm bây giờ là thừa nhận sai lầm, quỳ xuống. Mọi người đều muốn một lời xin lỗi, trước hết là vì chính sách đối với Nga. Wolfgang Schäuble và 85% những độc giả »Tạp chí Zeit« cũng vậy. Nhưng bà, có vẻ như không muốn xin lỗi vì bà không biết mình có thực sự sai lầm hay không. Lịch sử cuối cùng có chứng minh rằng bà đúng?

Nếu bạn hỏi những người trong chính phủ hiện tại, bạn sẽ biết rằng Angela Merkel không còn là đề tài ở đó nữa. Bà được bao quanh bởi một không gian xấu hổ. Có một sự tôn trọng nhất định đối với công việc phụng sự cả đời của bà, những cố gắng thuần túy về thể lực. Nhưng hệ quả cân bằng ngày càng trở nên xấu đi. Chính sách đối với Nga, chính sách năng lượng, chính sách y tế, chính sách khí hậu, số hóa. Có ­một linh cảm cho thấy không thể đổ mọi thứ lên bà. Điều đó có thể thay đổi trong chiến dịch bầu cử. Tuy nhiên, trong các cuộc thảo luận hiện tại, nó không đóng một vai trò nào.

Trong các hành lang dài của tòa nhà có nhiều văn phòng mới của các đại biểu CDU trong Quốc hội. Vào cuối các tuần họp của Nghị viên, một hồi chuông vang lên giữa các lối đi, nhắc nhở các nghị sĩ đi bỏ phiếu. Tiếng chuông thu hút sự chú ý của cựu thủ tướng về việc bà đang bị giam ở đây vào lúc đó. Những người bạn trong đảng đi lang thang đến thang máy để quyết định điều này điều nọ. Bà chỉ còn di sản dường như càng ngày càng đen tối hơn theo mỗi ngày trôi qua. Trong nhiều năm, mục tiêu của bà là ­”trực diện trước tình huống”, như cách bà nói, vào mỗi buổi sáng. Bây giờ bà đọc tình hình trên SPIEGEL.de . Văn phòng của bà, về chi phí mà các nhân viên kế toán keo kiệt ở Quốc hội đang trở nên khó chịu một lần nữa­, đã trở thành nơi lưu đày trong thâm tâm của bà.

Bà đang cùng với bà Beate Baumann, người từng là điều hành trưởng triển khai kế hoạch hành động. Trước hết, đó là cuốn sách mà họ muốn viết cùng nhau. Về quan điểm của họ. Ngoài ra còn có một loạt các lần xuất hiện trước công chúng dường như không theo bất kỳ khuôn mẫu nào.

Một tháng sau khi phá vỡ sự im lặng của mình tại khu phức hợp Berlin, bà đã xuất hiện tại một hội nghị chuyên đề đánh dấu sinh nhật lần thứ 70 của Jörg Hacker tại Leopoldina ở Halle an der Saale, một nhà vi trùng học từng đứng đầu Viện Robert Koch trong hơn một thập kỷ và là thành viên của nhóm Đối thoại Đổi mới của Thủ tướng. Phương châm của hội nghị chuyên đề: »Từ vi khuẩn, con người và khoa học«. Angela Merkel mặc một chiếc ­áo cộc tay màu đỏ và đẩy vị giáo sư đang ốm nặng ngồi trên xe lăn vào thính phòng. Bà trông giống y tá của ông. Nữ nhiếp ảnh gia Herlinde Koelbl cũng có mặt trong phòng, đã thường xuyên chụp chân dung Angela Merkel từ năm 1991. Bà ấy nói, những thay đổi hầu như có thể nhìn thấy rõ trong mắt bà. Nó đã mất đi sự linh động tinh anh.

Bà Merkel bước lên bục để bài phát biểu bài quan trọng đầu tiên sau một thời gian dài tại vị. “Từ vi khuẩn, con người và khoa học,” bà nói, nhìn lên. “Vì vậy, chúng ta hãy bắt đầu lại từ đầu, với vi khuẩn.”

Lời của bà nói với nước Đức. Hãy bắt đầu lại từ đầu, với vi khuẩn.

Trước đó vài ngày, bà đã đến ­Washington để gặp Barack Obama, một chính trị gia về hưu nổi tiếng khác của phương Tây. Trong chuyến thăm cuối cùng của ông tới Berlin ông dường như cầu xin bà đừng để thế giới một mình với những kẻ mất trí. Bà đã phục vụ thêm bốn năm nữa. Nhưng những kẻ mất trí đã không giảm.

Bà là khách của hãng máy bay thông thường nhưng không phải là một hành khách bình thường. Chồng bà, Joachim Sauer, đang trên đường tới một hội nghị khoa học ở Virginia, cũng có mặt trên máy bay. Bà nói rằng có nhiều lý do khác nhau cho chuyến đi, ông ấy ngồi ở một hàng ghế khác, nhưng phi hành đoàn Lufthansa không thể tưởng tượng được điều đó, vì vậy cặp đôi đã được ghép lại với nhau. Có lẽ trong những dịp như vậy sẽ có tin đồn về tình trạng hôn nhân của họ. Bạn có thể bị các nhà báo nghiêm túc tấn công dồn dập với những thông tin chi tiết đến kinh ngạc mà không cần được hỏi về việc Angela Merkel được cho là có quan hệ với ai và chồng bà ấy cặp kè với ai.

Vào buổi tối đầu tiên ở Washington, bà đến đại sứ quán Đức để gặp các nhà sử học Mỹ. Bà Merkel nghĩ sẽ nói về cuộc chiến ở Ukraine, nhưng đó là về quyền phá thai của người Mỹ. Roe đấu với Wade. Đức được giới thiệu là một quốc gia kiểu mẫu. Như một nước kiểu mẫu.

“Tình huống buồn cười”, bà nói. “Đáng ngạc nhiên.”

Sau đó, ngay cả với Obama bà nói ít về Nga hơn bà nghĩ. Và thậm chí ít hơn về Đức.

“Tất nhiên là ông ấy rời chức vụ đã lâu hơn tôi. Tôi có ấn tượng rằng chúng tôi đồng ý về Putin,” bà nói. “Sau khi Nga sáp nhập Crimea, chúng tôi đã cố gắng mọi cách để ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp theo của Nga vào Ukraine và phối hợp các biện pháp trừng phạt của chúng tôi một cách chi tiết.”

Obama có hài lòng với di sản của ông ấy không?

‘Tôi nghĩ ông ấy an tâm với chính mình. Ông ấy biết rằng mình luôn là người với cá tính đặc biệt. Còn tôi thì đang đi tìm thêm. Chịu đựng những lời chỉ trích là một phần của nền dân chủ, nhưng đồng thời tôi có cảm giác rằng một tổng thống Mỹ được tôn trọng trước công chúng hơn một thủ tướng Đức.”

Obama nghỉ ngơi ở Hawaii chứ không ở Darß. Bà đã đến thăm văn phòng của Obama ở Washington và cho biết có khoảng 150 người làm việc cho quỹ của ông. Bà đã tham dự cùng ông ấy tại Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử và Văn hóa của người Mỹ gốc Phi châu, nơi đã được phong tỏa hoàn toàn cho chuyến thăm của bà. Vào buổi tối trong tiệm ăn Ý, họ là những vị khách duy nhất trong phòng. Bà như cảm thấy có hào quang của mình, bà nói. Nhưng cũng có trường hợp người Mỹ mong đợi các tổng thống của họ tiếp tục tham gia phần nào sau nhiệm kỳ của họ. Các thư viện được xây dựng cho họ trong suốt cuộc đời của họ, ở Đức, họ chỉ nhận được quỹ liên bang khi thủ tướng qua đời.

Sự kiện khai mạc Quỹ Helmut Kohl, mà Merkel đã tham dự vài tuần sau đó, làm ta nhớ lại một buổi cầu nguyện tưởng niệm. Buổi lễ được tổ chức ở nhà thờ Friedrichstadtkirche của Pháp trên đường Gendarmenmarkt ở Berlin. Có một hàng đợi phía trước lối vào bên hông, ở cuối hàng có các đại biểu quốc hội CDU là Ralph Brinkhaus từ Westphalia và Manfred Grund từ Thuringer đang xếp hàng. Ở phía trước, như thể trên sân khấu, bà Merkel leo cầu thang đến lối vào chính ở tầng một, cẩn thận và chậm chạp với đầu gối bị hỏng.

Grund nói với Brinkhaus: “Có vẻ như người phụ nữ này mang theo rất nhiều thứ bên mình“. Họ cười. Đây là những người cùng đảng mà bà đã gắn bó nửa đời người.

Lãnh đạo CDU Friedrich Merz là người đầu tiên phát biểu, bà là người cuối cùng. Ở giữa, có một người nào đó từ Viện Allensbach đã xác định người Đức nghĩ gì về thủ tướng của họ. Adenauer là quan trọng nhất, tiếp theo là Brandt, sau đó đến bà. Trong số những người từ 15 đến 25 tuổi, bà được đánh giá đầu bảng. 16 phần trăm trong số họ thậm chí không biết Helmut Kohl là ai. Thủ tướng của Thống nhất. Thống kê bao phủ tất cả mọi người như một tấm vải liệm. Họ bị lãng quên. Angela Merkel hôn làm lay tỉnh và Kohl trở nên hồi sinh. Áo khoác của bà màu vàng, giọng nói của bà trong sáng, không giống như của Merz, người luôn nghe như thể đang nói vào một nhạc cụ thổi kèn.

Bà Merkel kể một vài giai thoại về Helmut Kohl và kể tên ba bài học bà học được từ người tiền nhiệm.

Thứ nhất: tầm quan trọng của cá nhân trong chính trị.

Thứ hai: niềm vui trong kiến tạo.

Thứ ba: tư duy trong bối cảnh lịch sử.

Dựa vào đó, bà nói, bà khá chắc chắn rằng Helmut Kohl đã nghĩ đến thời điểm có thể nối lại quan hệ với Nga. Bởi vì cuối cùng nó sẽ đến. Coi trọng nước Nga không phải là dấu hiệu của sự yếu kém, mà là dấu hiệu của sự khôn ngoan, sự điềm tĩnh chu đáo, không thiên vị của CDU. Coi trọng nước Nga? Như vậy có được không? Sau đó, tiếng vỗ tay vang lên. Lớn và dai dẳng. Angela Merkel mỉm cười, gật đầu, khập khiễng bước ra khỏi sân khấu và để những người trong đảng ở lại với Friedrich Merz trong đêm Bá linh.

Một lần nữa, mọi người có vẻ rất ngạc nhiên trước sự vui vẻ của bà.

Rainer Eppelmann, một linh mục người Berlin mà bà đã cùng bắt đầu làm chính trị từ 32 năm trước, phấn khởi bước qua lối vào bên hông. Trong một căn hộ trên đường Marienburger Strasse.

“Bài phát biểu hay,” Eppelmann nói. “Người phụ nữ giỏi.”

Hai ngày sau, Angela Merkel tìm hiểu sâu hơn về lịch sử nước Đức. Trong cung điện hoàng gia của Goslar, bà có bài phát biểu nhân dịp kỷ niệm 1100 năm thành lập thành phố.

Trong số khán giả là những công dân xứng đáng của thành phố, thị trưởng và một trong những người con nổi tiếng của thành phố, Sigmar Gabriel, cựu lãnh đạo của SPD. Ngoài ra, vì một số lý do, đại sứ Indonesia có mặt. “Một đất nước rất đáng chú ý” như bà thị trưởng đã giải thích trong bài phát biểu chào mừng của mình. Hội trường chào đón thủ tướng như một ngôi sao nhạc pop. Bà ngồi phát biểu. Bởi vì cái đầu gối. Bà nói về lịch sử của Goslar như một hướng dẫn viên du lịch của thành phố. Mỏ quặng, rặng núi Rammelsberg, quản lý phân phối nước uống ở vùng cao núi Harz. Những từ mà bà có lẽ nói lần đầu tiên trong đời. 47 nhà thờ và nhà nguyện, nơi trưng bày tuyên truyền của Đức Quốc xã, chủ nhà của hội nghị thành lập đảng CDU. Sau đó, một ban nhạc jazz địa phương sẽ chơi phiên bản „Bạn đã quên thước phim màu“.

Angela Merkel vội vã trở về Berlin với hai chiếc Audis đang đợi bà ở mọi nơi cần đến. Sigmar Gabriel đi ăn cùng đại sứ Indonesia. Ông lướt qua những con đường cổ kính của quê hương mình như thể trên những chiếc đệm hơi. Angela Merkel đã ở Kaiserpfalz hai giờ trước sự kiện để uống cà phê tại gia đình ông Gabriel. Bà từ chối lời đề nghị phát biểu từ các văn phòng môi giới của Mỹ với giá hàng trăm nghìn đô la, nhưng lại đồng ý bài phát biểu trong tư thế ngồi ở Goslar. Bà đã làm điều này cho Sigmar Gabriel, cựu phó thủ tướng của bà.

Gabriel đáp lại. Ông ấy nói: “Tôi sẽ không lo lắng về di sản của Angela Merkel. Bà là một thủ tướng tốt, và theo nhiều cách nhìn, là một thủ tướng tuyệt vời. Hoàn toàn không có lý do gì để bà xin lỗi vì bất cứ điều gì. Nord Stream và việc bán các cơ sở lưu trữ khí đốt mà tôi chịu trách nhiệm là hệ quả của việc tự do hóa thị trường năng lượng châu Âu, được quyết định bởi EU vào năm 2002. Không ai muốn nghe điều đó nữa. Angela Merkel chắc chắn không tin, giống như Gerhard Schröder, rằng chúng ta có thể hội nhập Nga về mặt chính trị thông qua các đường ống. Đó là lý do tại sao bà đến gặp Putin và đàm phán các điều khoản chính trị. Ngoài ra, luôn rõ ràng rằng Nord Stream 2 sẽ bị dừng trong những điều kiện nào. Ví dụ như trong số những điều kiện đang xảy ra hiện nay«.

Gabriel tin rằng Putin sẽ không tấn công Ukraine nếu Angela Merkel vẫn còn là thủ tướng. Putin có sự tôn trọng đáng kinh ngạc đối với bà, ông ấy nói. Là người phụ nữ lãnh đạo đất nước hùng mạnh nhất Châu Âu và cũng là người hiểu rõ nước Nga. Vào tháng 10, sau khi đến thăm Olaf Scholz ở Berlin, Thủ tướng Hungary Viktor Orbän đã nói trong một cuộc họp báo ở hãng E-Werk của Berlin rằng có lẽ sẽ không có chiến tranh xảy ra nếu còn bà Merkel.

(Còn tiếp đoạn cuối)Tác giả: Alexander Osang
Nguồn: Königin im Exil. Der Spiegel số 48/2022 (báo giấy), trang  46-55.
Người dịch: Daniel Trần

Các bài liên quan:

Đoạn 1: Nữ Hoàng lưu vong (1)

Đoạn 2: Nữ Hoàng lưu vong (2) – Con người quốc tế

Đoạn 3: Nữ Hoàng lưu vong (3) – Nhông có trở thành bướm?