Tia sáng rọi vào quá khứ bị lãng quên
Tác giả: WILHELM G SOLHEIM II, Giáo Sư Nhân Chủng Học Đại Học Hawaii
Biên dịch: Trần Ngọc Dụng
Trong thập niên qua (1960), cả thế giới đang hướng sự chý ý về vùng Đông Nam Á là vì cuộc chiến đang diễn ra tại đây. Những hoạt động quân sự ào ạt đã lấn át các khám phá mới đầy thú vị liên quan đến lịch sử và con người tiền sử từng sinh sống tại vùng này.
Tuy nhiên, về lâu về dài thì những khám phá này sẽ có ảnh hưởng sâu đậm hơn hẳn các hoạt động quân sự vừa nói, đặc biệt về khía cạnh khảo cổ học – theo cách chúng tôi nghĩ về vùng này và con người sống tại đó, cũng như về lối suy nghĩ của chính họ.
Diễn Từ Vinh Danh Giải Văn Hóa Phan Châu Trinh 2018
Tác giả: nhà văn Nguyên Ngọc, Chủ tịch Hội đồng Khoa học
Giữ lời hẹn đúng từ ngày này năm trước, chúng ta lại gặp nhau, cũng trong căn phòng ấm cúng này, để chào mừng những vị tân khoa của giải Văn hóa Phan Châu Trinh năm 2018, năm thứ 11 của Quỹ và của Giải. Cho đến giờ phút này, chúng tôi nghĩ đã có thể nói lần nữa chúng ta lại có được một mùa giải đẹp.
Nhóm dịch thuật “Nhất Nghệ Tinh” đoạt giải thưởng Phan Châu Trinh
Diễn từ nhận giải thưởng “Vì sự nghiệp Văn hóa Giáo dục” của Quỹ Văn Hóa Phan Châu Trinh ngày 24.3.2018.
Tác giả: Đặng văn Châm và tập thể dịch giả “Nhất Nghệ Tinh”
DĐKP giới thiệu: Giải thưởng cao quí “Vì sự nghiệp Văn hóa Giáo dục” năm nay được trao cho nhóm dịch thuật Nhất Nghệ Tinh. Nhóm này là một tập thể đông đảo hơn 70 chuyên gia Việt Nam tốt nghiệp đại học kỹ thuật Đức, họ làm việc thiện nguyện không nhận thù lao. Với nồng cốt hơn 50 chuyên gia đã du học Tây Đức từ trước 1975, nhóm qui tụ thêm các bạn đồng nghiệp xuất thân sau này từ Đông Đức, cũng như nhiều thầy cô trường đại học Bách Khoa. Họ đã bền bỉ làm việc gần 10 năm qua để dịch các giáo trình huấn nghiệp Đức trong nhiều ngành kỹ thuật. Với chương trình huấn nghiệp đã được thử nghiệm thành công tại Đức trong hơn 60 năm qua, cộng thêm kiến thức và kinh nghiệm tích lũy của gần 40 năm trong công nghiệp của các dịch giả, chúng ta có thể phán đoán rằng, phần lớn nội dung huấn nghiệp do nhóm này biên dịch sẽ trở thành tiêu chuẩn huấn nghiệp tại VN trong tương lai, cho dù giáo trình có thể xuất hiện dưới hình thức nào – tái bản có bản quyền, đạo văn để ra giáo trình mới, hoặc thậm chí sao chép không hợp lệ v.v… Nhưng xuất hiện dưới hình thức nào cũng không quan trọng, và dường như các bạn dịch giả cũng không quan tâm. Điều họ quan tâm là, tinh túy của nền huấn nghiệp Đức sẽ được chuyển về, dù dưới hình thức nào, để phục vụ cho tuổi trẻ Việt Nam. Có lẽ đó là lý do để ban tổ chức chọn nhóm dịch thuật này để trao giải.
Lữ Phương và giải thưởng Phan Chu Trinh
TÔI ĐÃ ĐỌC MARX TRONG HOÀN CẢNH NÀO
Tác giả: Lữ Phương – Diễn từ nhận “Giải Nghiên Cứu” của Quỹ Văn Hoá Phan Châu Trinh 2018
…tôi chỉ xin được nhấn mạnh đến một điểm mà tôi cho là mấu chốt: học thuyết Marx không phải là một khoa học bao gồm những quy luật tất yếu có thể đem ra thực hiện trong các kế hoạch phát triển, cải tạo xã hội một cách nghiêm nhặt. Những kết luận mang tính cách mạng do Marx đề xuất về mặt thực tiễn, thực sự đã được tạo ra bằng một thứ logic biện chứng về lịch sử đặt nền trên sự tồn tại của hàng loạt những giả định về hiện thực, mà nếu thiếu đi như điều kiện cần và đủ thì những kết luận ấy mãi mãi sẽ chỉ là những giả tưởng, suy đoán mộng mơ…
Einstein và Đức tin
Sai lầm lịch sử của Châu Âu đối với Đế chế Ottoman
Nguồn: “The Ottoman caliphs: Why European Islam’s current problems might reflect a 100-year-old mistake”, The Economist, 26/07/2016.
Biên dịch: Trương Dũng Thuyết | Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp
Mỗi khi một thành phố châu Âu bị rung chuyển bởi một hành động bạo lực nhằm vào số đông quần chúng, các tờ báo quan trọng có ảnh hưởng của châu lục này lại chủ trì những cuộc tranh luận kịch liệt về những sai lầm đã xảy ra. Đặc biệt, những người tranh luận thường hỏi, liệu các quốc gia Châu Âu có nên phản ứng khác đi trước sự nổi lên của những nhóm thiểu số Hồi giáo lớn và bất mãn, bằng cách chấp nhận sự khác biệt về văn hoá một cách bao dung hơn hoặc (như một số người biện hộ) bằng cách đàn áp họ?
Chế độ dân chủ chết như thế nào
Tác giả: Steven Levitsky & Daniel Ziblatt: This is how democracies die
Guardian, 21-1-2018
Người dịch: Huỳnh Hoa
Từ cuối cuộc Chiến tranh Lạnh, phần lớn những vụ sụp đổ của các chế độ dân chủ đều không do các tướng lãnh và binh lính gây ra mà do chính các chính phủ được bầu lên. Giống như ông Hugo Chávez ở Venezuela, các nhà lãnh đạo được bầu lên đã làm băng hoại các thiết chế dân chủ (democratic institutions) ở Gruzia, Hungary, Nicaragua, Peru, Philippines, Ba Lan, Nga, Sri Lanka, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine.
Vì sao chủ nghĩa xã hội thất bại?
Tác giả: Paul R. Gregory: Why Socialism Fails
Hoover Institution, 10/01/2018
Người dịch: Hiếu Chân
Khi Liên bang Xô viết gần sụp đổ, Francis Fukuyama tuyên bố chế độ dân chủ tự do đã chiến thắng chủ nghĩa xã hội kế hoạch hóa trong bài nhận định năm 1989 của ông, “Điểm tận cùng của Lịch sử?”. Hơn một phần tư thế kỷ sau đó, Liên xô quả thực đã tan rã. Phần lãnh thổ Đông Âu của nó bây giờ thuộc về Liên minh Âu châu. Trung Quốc có một nền kinh tế thị trường cho dù đất nước vẫn bị cai trị bởi một đảng duy nhất. Còn các nhà nước “xã hội chủ nghĩa” Bắc Hàn, Cuba và Venezuela đang trong đống đổ nát về kinh tế. Giờ đây, ít ai ủng hộ việc “quay lại Liên xô”.
Mô hình phát triển đơn độc của Trung Quốc
| Tác giả: Pranab Bardhan – China’s Solitary Development Model Prpject Syndicate, 5 December 2017 Người dịch: Huỳnh Hoa |
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc tin rằng phiên bản tổ chức kinh tế và chính trị của họ ưu việt hơn các hệ thống phương Tây, và họ đã bắt đầu biện hộ cho một “kỷ nguyên mới” của nền cai trị phi dân chủ. Nhưng, cho dù có sức hấp dẫn, mô hình phát triển của Trung Quốc vẫn kém cỏi ở nhiều phương diện căn bản và không dễ tái tạo ở những nơi khác.
Israel Mới và Israel Cổ đại
Những lý do dân phi-Do-Thái Mỹ ủng hộ Quốc gia Do Thái
Tác giả: Walter Russel Mead (Foreign Affairs, tháng Bảy/tháng Tám 2008)
Người dịch: Trần Ngọc Cư
Dẫn nhập của dịch giả: Quyết định của Chính quyền Trump chính thức công nhận Jerusalem là Thủ đô của Israel và cho dời Đại sứ quán Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ từ Tel Avi đến Jerusalem đang dấy lên một làn sóng phẫn nộ trong thế giới Hồi giáo và gặp sự phản đối từ nhiều cường quốc đồng minh Phương Tây cũng như từ Trung Quốc và Nga. Tuy nhiên, nếu đặt quyết định này trong bối cảnh chính trị Mỹ hiện nay, nó có thể là một hành động khôn ngoan của Tổng thống Trump nhằm củng cố hậu thuẫn của các lực lượng dân tộc chủ nghĩa Da trắng (White nationalists) và các giáo hội Tin Lành bảo thủ đã đưa ông vào Nhà Trắng — một cơ sở hậu thuẫn rất cố kết (cohesive) đã và sẽ giúp ông lèo lái qua nhiều sóng gió của chính trị nội bộ. Cũng là lẽ thường, mỗi khi phải đối đầu với quá nhiều thử thách trong nước, các lãnh đạo chính trị thường mở con đường sống, thậm chí là con đường máu ở ngoài nước, chủ yếu để chuyển hướng dư luận nội bộ …
