Nguyễn Hữu Đổng
Đã vào thế kỷ XXI được 26 năm, nhưng phát triển vẫn chưa được loài người hiểu rõ thực chất của nó; nguyên nhân của chính loài người đang tự dẫn mình đến bờ diệt vong. Bằngchân thật hiểu biết, tác giả làm sáng tỏ thực chất, hạn chế nhận thức khái niệm này, khuyến cáo giới nghiên cứu học thuật cần hiểu phát và triển, phát triển bền vững.
Thực chất phát triển
Bằng chân thật hiểu biết, phát triển được hiểu như sau: tính chất không hiểu biết phát triển, không có trái đất của “con đường vũ trụ” [1] thuộc vũ trụ hệ mặt trời, không có môi trường sống thiên nhiên hài hoà, không có môi trường sống xã hội bình đẳng; bản chất chưa hiểu biết phát triển, chưa có trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời, chưa có môi trường sống thiên nhiên trong sạch, chưa có môi trường sống xã hội công bằng; thực chất hiểu biết phát triển, có trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời, có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, có môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý. Điều đó có nghĩa, phát triển là có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý trên trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời; hay phát triển là có môi trường sống của thiên nhiên và xã hội; không có môi trường sống của thiên nhiên là các loài không phát triển; không có môi trường sống của xã hội là con người không phát triển. Nói cách khác, không có môi trường sống tức là không phát triển; có môi trường sống là thiên nhiên con người phát triển, môi trường chết là thiên nhiên con người tiêu vong.
Bằng phân tích định nghĩa nêu trên cho thấy rằng, khái niệm phát triển gắn liền với môi trường sống; có môi trường sống là có sự sống phát triển, hay phát triển là có sự sống môi trường sống; hiểu phát triển là hiểu được mọi khái niệm, như hiểu được chính trị, kinh tế, xã hội, khoa học hay sự sống.
Chẳng hạn, chính trị được hiểu như sau: tính chất cá nhân người không trung thực, không là chính trị phát triển; bản chất nhóm người chưa trung thực, chưa là chính trị phát triển; thực chất cộng đồng người trung thực là chính trị phát triển – tức chính trị bảo đảm môi trường sống của thiên nhiên và xã hội. Điều đó có nghĩa, chính trị là cộng đồng người trung thực trong quốc gia, xã hội loài người; quốc gia không trung thực là không có chính trị; chính quyền quốc gia không trung thực cũng không có chính trị; cộng đồng người hay cộng đồng quốc tế không trung thực càng không có chính trị, tức quốc gia xã hội loài người không phát triển. Chẳng hạn, chính trị giả dối là quốc gia không phát triển; tham nhũng lãng phí là quốc gia kém phát triển; địa chính trị dối lừa là quốc tế không phát triển; chính trị phát triển là chính trị có đức, chính trị không phát triển là chính trị thiếu đức; “chính trị có văn hoá là giác ngộ; không có văn hoá chính trị thì không giác ngộ”[2]; chính trị không văn hoá là nước không phát triển, chính trị có văn hoá thì nước phát triển – tức nước có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý.
Tương tự, khoa học được hiểu như sau: tính chất sức sống không chân thật không phát triển, cá nhân người làm việc không có khoa học; bản chất sự sống chưa chưa thật chưa phát triển, nhóm người làm việc chưa có khoa học; thực chất cuộc sống chân thật phát triển, cộng đồng người làm việc có khoa học. Điều đó có nghĩa,khoa học là chân thật của con người; hay khoa học là con người làm việc chân thật phát triển – tức con người làm việc chân thật tạo ra môi trường sống trong sạch hài hoà, công bằng bình đẳng công lý trong cộng đồng. Nói cách khác, khoa học là con người chân thật phát triển; con người chân thật là khoa học phát triển, con người không chân thật là khoa học không phát triển. Chẳng hạn, con người chân thật môi trường khoa học phát triển, con người không chân thật môi trường khoa học không phát triển; con người có khoa học là có dân trí, con người không có khoa học là không có dân trí; con người có khoa học là hiểu biết, con người không có khoa học là không hiểu biết; người không chân thật không biết cách làm việc khoa học, người chân thật biết cách làm việc có khoa học.
Sự sống được hiểu như sau: tính chất xã hội không phát triển, sự sống không có trên trái đất của con đường vũ trụ; bản chất tự nhiên thiên nhiên chưa phát triển, sự sống chưa có trên trái đất của con đường vũ trụ; thực chất thiên nhiên và xã hội phát triển, sự sống là có trên trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời. Điều đó có nghĩa, sự sống là thiên nhiên xã hội hay môi trường sống phát triển trên trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời; thiên nhiên và xã hội hay môi trường không phát triển là không có sự sống. Chẳng hạn, không có thiên nhiên là không có các loài; nguồn gốc các loài là có từ thiên nhiên; môi trường sống không phát triển không có loài người; nguồn gốc sự sống là do có môi trường sống phát triển; nguồn gốc loài người cũng là do có môi trường sống phát triển, không có môi trường sống phát triển là loài người tiêu vong.
Hạn chế nhận thức phát triển và khuyến cáo
Hiện nay, giới nghiên cứu không nhận thức đúng phát triển, tức không hiểu rõ phát và triển. Không hiểu rõ phát và triển là không hiểu thực chất khái niệm, như: không hiểu sự thật, lịch sử hay văn hoá. Chẳng hạn, khi phân tích sự thật, giới nghiên cứu chỉ hiểu hình thức thật sự không phát triển, nội dung sự thật chưa phát triển, chứ không hiểu nguyên lý sự thật phát triển; khi phân tích lịch sử, giới nghiên cứu chỉ nhìn tính chất không thật lịch sử không phát triển, bản chất chưa thật lịch sử chưa phát triển, chứ không nhìn thực chất sự thật lịch sử phát triển; hay khi phân tích văn hoá, giới nghiên cứu chỉ nhìn tính chất không văn hoá không phát triển, bản chất chưa văn hoá chưa phát triển, chứ không nhìn thực chất văn hoá phát triển. Điều đó có nghĩa là, giới nghiên cứu không hiểu rõ tính chất, bản chất, thực chất của các khái niệm, đặc biệt là khái niệm văn hoá phát triểnhay phát triển văn hoá, tức phát triển có văn hoá – phát triển chân thật, phát triển bền vững.
Trong Bách khoa toàn thư mở (Wikipedia), phát triển chỉ được hiểu chung chung là “quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật” [3]; trong Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (2005), phát triển cũng chỉ được hiểu khái quát là biến đổi “hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp”, chứ không nhìn nhận cụ thể là môi trường sống của thiên nhiên và xã hội trên trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời; còn phát triển bền vững chưa được Hội nghị thượng đỉnh Thế giới đề cập đến việc bảo đảm môi trường sống phát triển và công lý cho con người. Tức giới lãnh đạo và nghiên cứu học thuật không hiểu rằng, phát triển gắn với môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, xã hội công bằng bình đẳng công lý của loài người; không có môi trường sống phát triển thì không có sự sống phát triển; không có môi trường sống phát triển thì không có loài người. Nhiều người nghiên cứu hiện đang hiểu sai mối liên hệ giữa phát triển (đúng) và tăng trưởng (sai), giữa tiến hoá không phát triển và tạo hoá phát triển; nhiều người cũng không hiểu rõ hình thức tăng trưởng (tiến hoá), nội dung chưa phát triển (chưa tạo hoá), và nguyên lý phát triển (tạo hoá), hay không hiểu “chiến tranh tiến hoá không có phát triển bền vững, hoà bình tạo hoá có phát triển bền vững” [4]; nhiều người nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam sai lầm khi hiểu rằng, có cả “phát triển nhanh” [5], “phát triển mạnh mẽ” [6], “phát triển lên tầm cao mới” [7] hay “đột phá phát triển” [8] và “phát triển vượt trội” [9]. Đây là nguyên nhân dẫn đến phi học thuật của con người, “lạm dụng quá mức ngôn ngữ” [10] trong sách báo văn bản; đặc biệt dẫn đến sai lầm “trong học thuyết tiến hoá của Darwin” [11]. Trong thực tế hiện thựchiện nay, loài người không có phát triển nhanh hay chậm, lên hay xuống, cao hay thấp, mà có phát triển chân thật, lâu bền vững chắc hay bền vững; bởi vì môi trường sống đang bị huỷ hoại rất nghiêm trọng chứ không phát triển, như: “nguồn tài nguyên trên thế giới đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt” [12], nguồn lực xã hội cũng đang bị huỷ hoại, do bạo lực nội chiến và chiến tranh, đặc biệt là “nguy cơ chiến tranh hạt nhân tăng cao” [13].
Từ sự phân tích và thực tế nêu trên,tác giả khuyến cáo giới nghiên cứu học thuật như sau:
Cần hiểu phát và triển
Phát và triển hiện chưa được làm rõ sự thật, nguyên nhân dẫn đến kém văn hoá học thuật trong cộng đồng; con người mắc nhiều chứng bệnh, như bệnh hình thức, chủ nghĩa, giáo điều, kiêu ngạo, đặc biệt là bệnh mù về ngôn ngữ. Hiểu phát và triển là hiểu được mọi khái niệm, kể cả chân lý cuộc sống hay nguồn gốc sự sống. Do vậy, rất cần hiểu phát và triển; người hiểu phát và triển là người hiểu biết, người không hiểu phát và triển là người ngu dốt, chỉ biết kiếm vật chất sống chứ không biết kiếm ý thức sống – tức không biết kiếm tình thương yêu đồng loại.
Phát và triển biểu hiện các mặt như sau: tính chất phát và triển là không thật, bản chất phát và triển là chưa thật, thực chất phát và triển là sự thật – sự chân thật của giới người. Tức là, để hiểu phát và triển, giới nghiên cứu học thuật cần hiểu biết chân thật, hay chân thật trong nghiên cứu khoa học; không nghiên cứu chân thật, không hiểu biết chân thật phát và triển làm cho giới người u mê, tự mình dẫn nhau đi đến diệt vong.
Cần hiểu phát triển bền vững
Phát triển bền vững cũng chưa được làm rõ sự thật, nguyên nhân không chỉ dẫn đến kém văn hoá học thuật trong cộng đồng, mà còn làm cho thiên nhiên xã hội không phát triển bền vững. Hiểu phát triển bền vững là xây dựng được con người và đất nước phát triển bền vững. Do vậy, rất cần hiểu phát triển bền vững; con người hiểu phát triển bền vững là con người hiểu biết – tức con người văn minh; con người không hiểu phát triển bền vững là con người u mê lạc loài không văn minh.
Phát triển bền vững biểu hiện các mặt sau: tính chất không phát triển bền vững, không có trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời, không có môi trường sống thiên nhiên hài hoà lâu bền, không có môi trường sống xã hội bình đẳng vững chắc; bản chất chưa phát triển bền vững, chưa có trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời, chưa có môi trường sống thiên nhiên trong sạch lâu bền, chưa có môi trường sống xã hội công bằng vững chắc; thực chất phát triển bền vững, có trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời, có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà lâu bền, có môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý vững chắc. Tức là, để hiểu phát triển bền vững, giới nghiên cứu cần hiểu biết con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời. Đây cũng chính là con đường phát triển bền vững của loài người hay con đường hạnh phúc mà hàng tỷ người trên trái đất đang ước mong.
Kết luận
Phát triển là có sự sống môi trường sống các loài trong thiên nhiên và xã hội trên trái đất của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời; tức phát triển là có sự sống các loài trên trái đất xanh, như: sự sống các loài thực vật, sinh vật hay động vật. Không có con đường vũ trụ là không có thiên nhiên và xã hội trên trái đất xanh, toàn cầu không có phát triển bền vững.
Hiện nay, sự phát triển hay phát triển không được loài người hiểu biết; giới học thuật cũng không rõ tính chất, bản chất, thực chất khái niệm phát triển và các khái niệm có liên quan, như không hiểu biết kinh tế, chính trị hay pháp luật phát triển. Hạn chế này làm xã hội có nhiều giả dối, bạo lực nội chiến và chiến tranh; thiên nhiên đang bị huỷ hoại nghiêm trọng. Do đó, để mỗi đất nước đều phát triển bền vững, nhân dân trong toàn cầu có cuộc sống hạnh phúc bình an, giới nghiên cứu cần hiểu biết phát và triển, phát triển bền vững.
………………….
Tài liệu trích dẫn:
[1], [2], [4] https://tapchinghiencuuphathoc.vn/khai-niem-giac-ngo-doi-dieu-suy-nghi.html
[3] https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n
[5] https://nhandan.vn/tao-dong-luc-phat-trien-nhanh-va-ben-vung-post935582.html
[7] http://hoiluatgiavn.org.vn:8080/ky-vong-dua-dat-nuoc-phat-trien-len-tam-cao-moi-d4627.html
[9] https://vnexpress.net/10-quoc-gia-dang-du-hoc-nhat-the-gioi-4641248.html
[12] https://moitruong.net.vn/nguon-tai-nguyen-trai-dat-dan-can-kiet-ai-se-ganh-chiu-he-qua-7288.html
[13] https://vov.vn/the-gioi/nhat-ban-lo-ngai-ve-nguy-co-chien-tranh-hat-nhan-tang-cao-post1207539.vov
……………………….
Ngày 23/04/2026, Nguyễn Hữu Đổng
Diễn Đàn Khai Phóng 