Chuyện Vua Gia Long và Giám mục Bá Đa Lộc
Tác giả: Tôn Thất Thông
Tuần qua, Diễn Đàn Khai Phóng đã đăng bài “Đi tìm sự thực lịch sử về Vua Gia Long” của Thụy Khuê. Tác giả đưa ra những phân tích lịch sử mang tính chất phản bác lại những luận cứ đã tồn tại và bám rễ ở Việt Nam qua nhiều thế hệ, cho nên nhận được nhiều ý kiến phản hồi đủ loại xu hướng. Đó là chuyện tất nhiên và đáng hoan nghênh. Chúng tôi xin bổ sung một ít thông tin, hy vọng làm vấn đề sáng tỏ hơn một chút.
Đi tìm sự thực lịch sử về vua Gia Long
Tác giả: Thụy Khuê
DĐKP giới thiệu: Vai trò của Vua Gia Long, Minh Mạng nói riêng và của triều Nguyễn nói chung trong lịch sử Việt Nam vẫn còn là đề tài tranh cãi không dứt và dường như trên văn đàn Việt Nam hiếm có một tác phẩm nghiên cứu nào có tính thuyết phục. Sử gia trong nước thì đông đảo, nhưng khi tìm thấy những tư liệu lịch sử đi ngược với đường lối của đảng cộng sản thì cũng chẳng có ai dám đưa ra (trừ một ít người đã về hưu). Ở ngoại quốc thì lực lượng quá mỏng, đề tài này lại không mang tính thời sự nóng hổi. Cho nên hiếm khi chúng ta đọc được một công trình nghiêm túc bằng tiếng Việt, mang tính phản biện với dòng nghiên cứu lịch sử chính thống trong nước. Bài viết sau đây và tác phẩm đi kèm “Vua Gia Long và người Pháp” của Thụy Khuê là công trình hiếm hoi, quý báu rất xứng đáng để tham khảo. Xin trân trọng giới thiệu.
Vĩnh biệt Ngô Tấn Dũng
Bạn Ngô Tấn Dũng đã ra đi ngày 2.9.2022. Hôm nay, gia đình Ngân-Chiêu Dương tổ chức lễ tang ở Nghĩa Trang Kehl rất thân tình ấm cúng, chan chứa tình cảm thương yêu. Tiễn đưa Dũng, ngoài gia đình của Ngân, còn có rất đông anh em bè bạn từ khắp nơi về dự, những người bạn lâu năm đã từng quen biết nhau từ lúc mới sang Đức cách đây 50 năm. Có người lái xe 800Km từ Berlin, 700Km từ Oldenburg, từ Aachen, Düsseldorf, Hannover, München, Stuttgart, Frankfurt, Ingelsheim, Langen, Bad Nauheim, Bad Camberg, Mannheim… Đường xa vạn dặm cũng không dài bằng tình cảm chan chứa của bạn bè đối với Dũng. Xin giới thiệu với các bạn một bài viết thay cho lời tiễn đưa, do bạn Trần Cung đã đăng trên Diễn Đàn. Ở cuối bài có vài hình của buổi tang lễ hôm nay.
Cách cai trị của Putin dựa trên di sản bạo lực châu Á
Tác giả: Jörg Himmelreich, NZZ 30-8-2022
Biên dịch và chú giải: Tôn Thất Thông
Giới thiệu: Rất nhiều nhà phân tích phương Tây ngạc nhiên về sự bùng nổ chiến tranh ở Ukraine. Có lẽ vì họ quen phân tích theo lo-gic đúng hoặc sai, lợi ích hoặc rủi ro. GS Jörg Himmelreich của đại học Paris dùng cách tiếp cận khác, đứng trên quan điểm lịch sử để truy tìm nguyên nhân phát sinh bạo lực tại Nga nói chung. Cách tiếp cận này có lẽ có ích cho chính trị gia thế giới khi đối đầu với những xung đột lớn trong tương lai, thí dụ như đối đầu với Trung Quốc chẳng hạn. (Xin xem thêm chú giải ở cuối bài, được đánh số bằng [x]).
Giải mã khái niệm ‘nhà nước’
Tác giả: Nguyễn Hữu Đổng
Nhà nước là gì? Nhà nước có “tiêu vong” hay không như C. Mác và Ph. Ăngghen đã từng dự báo? Trong bài viết này, tác giả chủ yếu phân tích thực chất, hạn chế hiểu biết, đề xuất giải pháp cách tư duy chân thật để nhận thức đúng khái niệm nhà nước, xây dựng quốc gia kiến tạo phát triển bền vững ở Việt Nam.
Tiền bạc không quý bằng giáo dục
Tác giả FUKUZAWA Yukichi
Người dịch: Nguyễn Sơn Hùng
Hiệu quả của giáo dục không to lớn như người đời thường nghĩ và kỳ vọng. Nó cũng không tuyệt vời. Giáo dục chỉ đơn thuần phát triển, phát huy các bẩm chất đã có sẵn khi con người chào đời.
Lịch sử kinh tế
Tác giả: Maurice LEVY-LEBOYER và Patrick VERLEY
Người dịch: Nguyễn Đôn Phước
Khác biệt chủ yếu giữa những công trình nghiên cứu trước đây với những công trình được dùng làm cơ sở cho những trường phái gần đây hơn là ở việc mở rộng trường nghiên cứu tới chân trời rất dài hạn và ở việc vận dụng một cách tiếp cận kinh tế vĩ mô nhằm đo đạc, rồi giải thích, không phải là những tai nạn ở từng thời điểm của tình thế kinh tế mà là những quá trình công nghiệp hoá, và một cách tổng quát hơn, sự tăng trưởng của những nước Tây phương và của thế giới thứ ba …
Rostock-Lichtenhagen 1992: Một cuộc thảm sát được báo trước
Tác giả: Franka Maubach, ZEIT 22-8-2022
Người dịch: Nguyễn Nhật Lệ
DĐKP giới thiệu: Cách đây đúng 30 năm, một cuộc bạo động mang tính kỳ thị chủng tộc ở Rostock-Lichtenhagen vốn có thể đã làm nhiều người Việt Nam thiệt mạng. Xin giới thiệu bài phân tích của GS Franka Maubach, người thử truy tìm nguồn gốc của nạn kỳ thị chủng tộc ở Đức. Bài phân tích rất hữu ích cho người Việt Nam đang sinh sống ở Đức, khi quan tâm đến tâm lý xã hội của người bản xứ.
May mắn là không ai chết, nhưng tác giả gọi đó là cuộc thảm sát vì như tác giả nhận xét, “Sự leo thang về các tin đồn và định kiến, bản chất cực đoan và thời gian của bạo lực, sự tham gia của người dân, khoảng trống quyền lực bi thảm và sự bất động chính trị cho phép người ta gọi đó một cuộc thảm sát”.
Dấu chấm hết ‘Con đường đỏ’ ở Việt Nam
Tác giả: Bill Hayton
Người dịch: Nguyễn Hàn Giang
DĐKP Giới thiệu: Hậu quả kinh tế xã hội của chính sách COVID khắt khe năm 2020 đã hiện rõ. Thêm vào đó là cuộc chiến của Nga ở Ukraine cũng ảnh hưởng không ít. Tương lai chính trị Việt Nam sẽ thế nào? Bill Hayton, một chuyên gia về Việt Nam không những am hiểu tình hình chính trị ở bề nổi, mà còn biết những chuyện cung đình bên sau. DĐKP xin giới thiệu bài phân tích sau đây, rất có giá trị thời sự.
Không cần phải lo ngại trình độ giáo dục của một quốc gia quá cao
Tác giả: FUKUZAWA Yukichi
Người dịch: Nguyễn Sơn Hùng
Khôn ngoan hay ngu dại là tương đối. Ở xã hội của toàn người tuyệt giỏi thì người chỉ giỏi một ít sẽ thành người ngu dại. Người giỏi của hiện nay sẽ thành người dở trong vài năm sau. Nếu nói công việc mà xã hội không xem trọng là công việc của người dở, thì theo tiến bộ không bao giờ ngừng của con người, việc phát sinh người dở tương đối cũng sẽ không bao giờ chấm dứt. Do đó, chúng ta không phải cần lo ngại giáo dục quá phổ biến hay phát triển quá rộng rãi.
Diễn Đàn Khai Phóng 