Nguyễn Hữu Đổng
Cách mạng văn hoá là gì? Đây là vấn đề chưa được loài người hiểu đúng sự thật, nguyên nhân dẫn đến các cuộc cách mạng thiếu văn hoá không phát triển thiên nhiên và xã hội. Bằng khoa học, khảo luận làm rõ và hạn chế hiểu biết vấn đề này, đồng thời đưa ra khuyến cáo.
Hiểu cách mạng văn hoá bằng khoa học như sau: cách mạng không khoa học không văn hoá là cách sống không chân thật không phát triển xã hội; cách mạng chưa khoa học chưa văn hoá là cách sống chưa chân thật chưa phát triển thiên nhiên; cách mạng khoa học văn hoá là cách sống chân thật phát triển hiên nhiên và xã hội – tức cách mạng chân thật bảo đảm “môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý” [1]. Điều đó có nghĩa, cách mạng văn hoá là cách sống chân thật của con người bảo đảm môi trường sống của thiên nhiên và xã hội; cách mạng không văn hoá hay con người có cách sống không chân thật thì không “bảo đảm môi trường sống của thiên nhiên và xã hội” [2].
Bằng định nghĩa nêu trên cho thấy rằng, để có cách mạng văn hoá hay để có cách mạng khoa học đúng đắn, loài người cần chân thật cả về tư duy và hành động; không tư duy và hành động chân thật là loài người giả dối độc ác huỷ diệt dần môi trường sống của thiên nhiên và xã hội. Chẳng hạn, con người không chân thật là không có cách mạng văn hoá hay cách mạng không bảo đảm phát triển xã hội, con người chưa chân thật là chưa có cách mạng văn hoá chưa bảo đảm phát triển thiên nhiên, con người chân thật là có cách mạng văn hoá bảo đảm phát triển thiên nhiên và xã hội; con người không chân thật phát triển là tinh thần cách mạng (sai), con người chưa chân thật phát triển là vật chất cách mạng (chưa đúng), con người chân thật phát triển là ý thức cách mạng (đúng), tức không thể có “tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 bất diệt” [3] hoặc không thể có “Tinh thần Cách mạng Tháng Tám là kim chỉ nam cho dân tộc ta trong kỷ nguyên phát triển mới” [4] như có một số người nghiên cứu ở Việt Nam nêu ra.
Tương tự lập luận nêu trên, cách mạng giả dối là cách mạng không văn hoá, cách mạng bạo lực sai trái; cách mạng chưa chân thật là cách mạng chưa văn hoá, cách mạng chưa nhân văn chưa đúng đắn; cách mạng chân thật là cách mạng văn hoá, cách mạng nhân văn đúng đắn. Theo đó, cách mạng văn hoá chính là cách mạng chân thật nhân văn của con người bảo đảm sự phát triển thiên nhiên xã hội; cách mạng văn hoá là rất cần thiết, bởi cách mạng không văn hoá là làm hại thiên nhiên và xã hội loài người. Chẳng hạn, như: cách mạng xã hội dân chủ là cách mạng văn hoá, “cách mạng xã hội chủ nghĩa” [5] không dân chủ là cách mạng không văn hoá, bởi cách mạng “xã hội chủ nghĩa không khoa học, không phát triển” [6] – tức xã hội lệch lạc không bảo đảm phát triển thiên nhiên xã hội; “cách mạng tư sản dân quyền” [7] chân thật là cách mạng văn hoá, cách mạng tư sản dân quyền không chân thật là cách mạng không văn hoá, bởi cách mạng tư sản dân quyền không chân thật không phát triển còn cách mạng tư sản dân quyền chân thật thì phát triển; “cách mạng giải phóng dân tộc” [8] khỏi ách thực dân đế quốc chưa văn hoá, cách mạng giải phóng cộng đồng các dân tộc khỏi ách thực dân đế quốc và nô lệ phong kiến thì văn hoá, bởi giải phóng dân tộc chưa phải là giải phóng loài người còn giải phóng cộng đồng các dân tộc mới là giải phóng loài người; cách mạng dân chủ không bạo lực là cách mạng văn hoá, còn “cách mạng dân chủ bạo lực” hay “bạo lực cách mạng của quần chúng” (Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại) [9] là cách mạng không văn hoá, bởi cách mạng bạo lực là có nội chiến và chiến tranh dạng “nội chiến đẫm máu giữa phe cách mạng và lực lượng chống đối được sự hậu thuẫn của nước ngoài” [10]; hay cách mạng chân thật là cách mạng văn hoá, cách mạng vô sản không chân thật là cách mạng không văn hoá như “Cách mạng Tháng Tám thành công, đánh dấu sự thành công của cách mạng Việt Nam” [11] mà những người vô sản-cộng sản Việt Nam đã thực hiện vào năm 1945, bởi cách mạng vô sản dạng “cách mạng dân tộc dân chủ tiến lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản” [12] không chân thật không phát triển thiên nhiên xã hội – tức cách mạng không bảo đảm môi trường trong sạch hài hoà trong thiên nhiên, không bảo đảm công bằng bình đẳng công lý trong xã hội.
Thực tế hiện nay cho thấy rằng, loài người đang không hiểu cách mạng văn hoá là gì; còn giới học thuật thì không nhìn rõ các mặt: bản chất vật chất chưa chân thật, tính chất tinh thần không chân thật, thực chất ý thức chân thật của “văn hoá”, “cách mạng” và “cách mạng văn hoá”. Chẳng hạn, trong từ điển Bách khoa toàn thư mở, văn hoá chỉ được nhìn nhận chung chung và khó hiểu “là khái niệm xã hội học mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người”, cách mạng cũng chỉ được nhìn nhận chung chung và khó hiểu “là một phương pháp của nhân dân hoặc một tổ chức mà trong đó các hoạt động đấu tranh diễn ra liên tục nhằm cải tiến một chính quyền, tư tưởng, công nghệ kỹ thuật,… Một cuộc cách mạng có thể dẫn đến trịnh thương trong các thể chế chính trị – xã hội, hoặc thay đổi lớn trong 1 nền kinh tế hay văn hóa”, cách mạng văn hoá hay “Đại Cách mạng Văn hoá Giai cấp Vô sản” là “một phong trào chính trị xã hội tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa diễn ra trong 10 năm từ tháng 5 năm 1966 tới tháng 10 năm 1976, gây tác động rộng lớn và sâu sắc lên mọi mặt của cuộc sống chính trị, văn hóa, xã hội ở Trung Quốc đại lục”; còn trong Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (2005), văn hoá “chỉ được nhìn nhận chung chung là “giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” chứ không nhìn nhận cụ thể là sự chân thật, sáng tạo ra giá trị vật chất, tinh thần, tâm linh của các cộng đồng trong quốc gia, xã hội loài người” [13], cách mạng chỉ được hiểu chung chung là cuộc “biến đổi xã hội – chính trị lớn và căn bản, thực hiện bằng việc lật đổ một chế độ xã hội lỗi thời, lập nên một chế độ xã hội mới, tiến bộ”, cách mạng văn hoá cũng chỉ được hiểu chung chung là sự “biến đổi cách mạng trong lĩnh vực tư tưởng và văn hoá” chứ không nhìn nhận cụ thể là cách mạng chân thật của con người tạo sự phát triển thiên nhiên xã hội.
Hạn chế hiểu cách mạng văn hoá làm loài người còn ngu xuẩn và độc ác, sống thiếu chân thật trong thiên nhiên của trái đất thuộc vũ trụ hệ mặt trời. Chính vì sống thiếu chân thật đã làm nhiều người không hiểu rằng, cuộc sống văn minh phụ thuộc chủ yếu vào ý thức chứ không phải vật chất và tinh thần, bởi vật chất là sự chưa sống, tinh thần là sự không sống còn ý thức là sự sống; đồng thời nhiều người cũng không hiểu rằng “chiến công anh hùng cách mạng” [14] hay “bạo lực cách mạng của quần chúng chống lại bạo lực phản cách mạng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc” [15] là sai, còn cách mạng chân thật nhân văn cứu loài người khỏi các loại “chủ nghĩa” như chủ nghĩa đế quốc thực dân bá quyền xã hội và cộng sản… là đúng, bởi cách mạng chân thật nhân văn kiến tạo loài người phát triển – tức loài người có môi trường thiên nhiên trong sạch hài hoà, môi trường xã hội công bằng bình đẳng công lý.
Bằng khoa học cùng bất cập hiểu biết cách mạng văn hoá, khảo luận khuyến cáo như sau:
1) Cần hiểu đúng cách mạng:
Hiểu đúng cách mạng cực kỳ quan trọng; không hiểu đúng thuật ngữ khái niệm này là thiếu cách mạng chân thật văn hoá nhân văn – tức thiếu cách sống không bạo lực của con người. Theo đó, cách mạng gồm các mặt sau: cách mạng không chân thật không có đạo đức là sai trái, cách mạng chưa chân thật chưa có đạo đức là chưa đúng đắn, cách mạng chân thật có đạo đức là đúng đắn; hay cách mạng chưa chân thật chưa có cách mạng khoa học phát triển, cách mạng không chân thật không có cách mạng khoa học phát triển, cách mạng chân thật là có cách mạng khoa học phát triển – tức cách mạng chân thật hay cách mạng khoa học là phát triển thiên nhiên và xã hội. Điều đó cũng có nghĩa, cách mạng chân thật là người có nhân cách, người có nhân cách là có cách mạng chân thật; cách mạng chân thật là khoa học phát triển, khoa học phát triển là cách mạng chân thật.
Bằng lập luận nêu trên cho thấy rằng, rất cần hiểu đúng cách mạng. Hiểu đúng cách mạng đòi hỏi giới nghiên cứu hiểu các mặt cơ bản của cách mạng như sau: “cách mạng bạo lực” (cách sống bạo lực) hay “bạo lực cách mạng” [16] cũng như “các đơn vị vũ trang cách mạng” [17] là không khoa học (sai), cách mạng chưa nhân văn (cách sống chưa hết bạo lực) dạng “cách mạng màu” – “cách mạng cam” (phản kháng phi bạo lực) [18] là chưa khoa học (chưa đúng), cách mạng nhân văn (cách sống không bạo lực) là khoa học (đúng); cách mạng không nhân văn như “cách mạng tư sản” [19] và “cách mạng vô sản” [20] không văn hoá (cách sống không vì con người), cách mạng chưa nhân văn chưa văn hoá (cách sống chưa vì con người), cách mạng nhân văn là văn hoá (cách sống vì con người); “cách mạng chuyển đổi số” [21] là thiếu khoa học bởi cách mạng chuyển đổi số dương là sai, chuyển đổi số âm chưa đúng còn chuyển đổi số thực thì đúng; cách mạng không chân thật (cách mạng bạo lực) là lịch sử không trung thực không phát triển, cách mạng chưa chân thật là lịch sử chưa trung thực chưa phát triển, cách mạng chân thật là “lịch sử trung thực phát triển” [22]; cách mạng không chân thật là không có phát triển, cách mạng chưa chân thật là chưa có phát triển, cách mạng chân thật là có phát triển; hình thức mục tiêu cách mạng không đúng đắn không phát triển, nội dung phương pháp cách mạng chưa đúng đắn chưa phát triển, nguyên lý nguyên tắc cách mạng đúng đắn phát triển; hay cách mạng không chân thật không là con đường thân thiện, cách mạng chưa chân thật chưa là con đường thân thiện, cách mạng chân thật là “con đường thân thiện, con đường hoà bình – tức con đường không dùng sức mạnh vũ lực mà dùng đối thoại, tư tưởng nhân văn, lẽ phải, công lý để giải quyết bất đồng giữa các dân tộc, quốc gia trong xã hội loài người”” [23].
Bằng hiểu đúng cách mạng nêu trên cho thấy rằng, cách mạng là phát triển, không phát triển tức là không có cách mạng; cách mạng chân thật không có chủ nghĩa, cách mạng giả dối có “chủ nghĩa” dạng “chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên số” [24]; cách mạng là phát triển khoa học công nghệ, không phát triển khoa học công nghệ không là cách mạng. Do vậy không thể “thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ” [25] hay “đột phá phát triển khoa học, công nghệ” [26] như một số người nghiên cứu cổ xuý, cũng không thể có “chủ nghĩa anh hùng cách mạng” [27] bởi chủ nghĩa (lệch lạc) là bạo lực còn không chủ nghĩa (không lệch lạc) là nhân văn.
2) Cần xây dựng con đường cách mạng:
Con đường cách mạng chưa được con người hiểu biết. Đây là nguyên nhân làm nhiều người sống thiếu chân lý sự thật, hay sống thiếu nhân văn khi cho rằng, đoàn kết “là “vũ khí” có ý nghĩa quyết định đối với mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam” [28] và “con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng” [29]; đồng thời làm nhiều người không hiểu khái niệm cách mạng và phát triển khi cho rằng, có “người cầm lái con thuyền của cách mạng” [30] và có “tiến trình lịch sử nhân loại tất yếu phát triển từ thấp đến cao” [31]. Do vậy, là con người cần hiểu con đường cách mạng; không hiểu khái niệm này là con người mê muội, sống thiếu chân thật trong thiên nhiên và xã hội; hiểu con đường cách mạng là con người hiểu biết – tức con người văn hoá hay “con người được sống hài hoà về môi trường, công bằng bình đẳng công lý về giá trị” [32], con người không hiểu con đường cách mạng là con người không văn hoá không văn minh.
Con đường cách mạng gồm có các mặt sau: con người không chân thật không có con đường cách mạng, không có con đường phát triển; con người chưa chân thật chưa có con đường cách mạng, chưa có con đường phát triển; con người chân thật là có con đường cách mạng, có con đường phát triển. Điều đó có nghĩa, con đường cách mạng là con đường phát triển; con đường cách mạng hay con đường phát triển cần con người chân thật; con người giả dối không thể có con đường phát triển của cách mạng mà chỉ có “con đường bạo lực cách mạng” [33] mà thôi. Do vậy, cần xây dựng con đường cách mạng hay cần xây dựng đức tính chân thật của con người; con người chân thật có con đường cách mạng đúng đắn, con người không chân thật không có con đường cách mạng đúng đắn, tức không thể có “con đường cách mạng vô sản” [34] bởi cách mạng vô sản là số đông quần chúng sử dụng phương tiện bạo lực “nhằm lật đổ giai cấp thống trị” hay sử dụng phương tiện bạo lực làm “bà đỡ cho xã hội cũ đang thai nghén xã hội mới” [35].
Nói tóm lại, cách mạng văn hoá là cách mạng chân thật chân thực trung thực của con người bảo đảm phát triển thiên nhiên và xã hội.Hiện nay, cách mạng văn hoá chưa được con người hiểu biết; giới nghiên cứu học thuật chưa rõ tính chất không chân thật không cách mạng văn hoá, bản chất chưa chân thật chưa cách mạng văn hoá, thực chất chân thật của cách mạng văn hoá; tức con người chân thật thì có cách mạng văn hoá còn con người giả dối không có cách mạng văn hoá, mà có cách mạng tư sản hay vô sản không văn hoá. Sự bất cập này là nguyên nhân làm thiên nhiên xã hội không phát triển. Do đó, để có thiên nhiên và xã hội phát triển bền vững – tức thiên nhiên có môi trường trong sạch hài hoà lâu bền, xã hội có công bằng bình đẳng công lý vững chắc, giới nghiên cứu cũng như lãnh đạo cần hiểu đúng cách mạng, đồng thời xây dựng con đường cách mạng bảo đảm cuộc sống bình yên hạnh phúc cho mỗi quốc gia trong xã hội loài người.
………………….
Tài liệu trích dẫn:
[1] https://diendankhaiphong.org/su-phat-trien-hay-phat-trien-la-gi/
[3] https://hanoimoi.vn/tinh-than-cach-mang-thang-va-quoc-khanh-2-9-bat-diet-676535.html
[5] https://voer.edu.vn/m/cach-mang-xa-hoi-chu-nghia/0a6b3f9d
[6] https://vanhoavaphattrien.vn/nam-moi-ban-ve-doi-moi-tu-duy-a22667.html
[11] https://vov.vn/chinh-tri/cach-mang-thang-tam-cuoc-cach-mang-cua-long-dan-post1040312.vov
[12] https://hanoimoi.vn/giu-mai-tu-tuong-tien-cong-cach-mang-khong-ngung-494642.html
[13] https://vanhoavaphattrien.vn/chua-phat-va-phat-trien-van-hoa-a16944.html
[19] https://thanhnien.vn/cach-mang-tu-san-tags1165374.html
[20] https://quocphongthudo.vn/van-hoa/giai-tri/lenin-nguoi-thay-vi-dai-cua-cach-mang-vo-san.html
[21] https://special.nhandan.vn/cach-mang-chuyen-doi-so-tao-buoc-dot-pha/index.html
[22], [23] https://tapchinghiencuuphathoc.vn/khai-niem-giac-ngo-doi-dieu-suy-nghi.html
[28] https://baotintuc.vn/thoi-su/mat-troi-chan-ly-bai-2-nguon-suc-manh-truong-ton-20250605073217904.htm
[29] https://laodong.vn/thoi-su/con-duong-cua-thanh-nien-chi-la-con-duong-cach-mang-1410131.ldo
[32] https://vanhoavaphattrien.vn/van-hoa-thanh-nien-thuc-chat-va-hieu-biet-a23881.html
…………………
Ngày 17/08/2026, Nguyễn Hữu Đổng
Diễn Đàn Khai Phóng 