Nhiều thế kỷ trôi qua, thật đáng trách khi con người đã không hiểu đúng “khái niệm” (concept), nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nhiều điều xấu xa trong cộng đồng xã hội, đặc biệt là vấn đề lừa dối bạo lực nội chiến và chiến tranh, tranh giành sự sống cho cá nhân nhóm cộng đồng mình làm huỷ diệt dần các loài của thiên nhiên trên trái đất.
Để không còn diễn ra tình trạng đáng trách như vậy, theo người viết báo này,con người cần phải hiểu thật đúng khái niệm;hiểu đúng khái niệm là sống có ý nghĩa, bởi hiểu đúng khái niệm là chìa khoá hiểu nguồn gốc sự sống các loài trong thiên nhiên của con đường vũ trụ thuộc hệ mặt trời, đồng thời biết bảo vệ thiên nhiên và chính con người khỏi bị diệt vong;hiểu đúng khái niệm không khó khi con người chân thật chính trựcchính xác sáng tạo trong tư duy.
Hiểu đúng khái niệm bằng tư duy chân thật chính trực chính xác như sau: người không chân thật chính trực chính xáctư duy, hiểu khái niệm sai trái; người chưa chân thật chính trực chính xáctư duy, hiểu khái niệm chưa đúng chưa phải; người chân thật chính trực chính xáctư duy là hiểu khái niệm đúng phải. Hiểu đúng khái niệm bằng toán hình chân thật chính trực chính xác cũng có ba mặt sau: bên ngoài ngoại diên hình tròn, hiểu khái niệm không chân thật không chính trựckhông chính xác, không sáng tạo sai trái; bên trong nội hàm hình tròn, hiểu khái niệm chưa chân thật chưa chính trực chưa chính xác, chưa sáng tạo chưa đúng đắn; hiện thực toàn diện giữa trong và ngoài hình tròn, hiểu khái niệm chân thật chính trực chính xác, sáng tạo đúng đắn, “dạng mô hình: bản chất khái niệm chưa đúng đắn – thực chất khái niệm đúng đắn – tính chất khái niệm sai trái” [1] hay “dạng mô hình đúng sai như sau: tính chất của hiện tượng sai – thực chất hiện thực đúng – bản chất của sự vật chưa đúng” [2]. Bằng hai cách hiểu này cho thấy rằng, hiểu đúng khái niệm là hiểu mọi khái niệm khác trong cuộc sống; chẳng hạn, hiểu đúng khái niệm “ý nghĩa sống”.
Hiểu đúng ý nghĩa sống như sau: không hiểu môi trường sống của các loài trong thiên nhiên, không hiểu đúng khái niệm ý nghĩa sống, con người sống không chân thật không hạnh phúc; chưa hiểu môi trường sống của các loài trong thiên nhiên, chưa hiểu đúng khái niệm ý nghĩa sống, con người sống chưa chân thật chưa hạnh phúc; hiểu môi trường sống của các loài trong thiên nhiên, hiểu đúng khái niệm ý nghĩa sống, con người sống chân thật hạnh phúc. Tức ý nghĩa sống là khái niệm hiểu biết đúng đắn tự nhiên-thiên nhiên, không hiểu thiên nhiên là không hiểu ý nghĩa sống; không hiểu khái niệm là không hiểu ý nghĩa sống, hiểu khái niệm là hiểu đúng ý nghĩa sống – sống có văn hoá: đó là sống phải bảo tồn được môi trường sống của các loài trong thiên nhiên, không có được điều này thì con người sống thiếu ý nghĩa hay sống thiếu hạnh phúc – sống thiếu văn hoá và văn minh.
Thực tế hiện nay cho thấy rằng, giới nghiên cứu không hiểu đúng thuật ngữ khái niệm, tức không hiểu rõ khái niệm là gì?Không hiểu rõ khái niệm là không hiểu sự thật của đời sống cộng đồng.Chẳng hạn như không hiểu sự thật văn hoá;bởi khi phân tích văn hoá, giới nghiên cứu chỉ nhìn tính chất không thật không văn hoá, bản chất chưa thật chưa văn hoá, chứ không nhìn thực chất sự thật văn hoá -“sự chân thật của con người” [3].Tức văn hoá là khái niệm, là con người chân thật; hiểu văn hoá là sống có ý nghĩa,không hiểu văn hoá thì sống không có ý nghĩa.
Trong Bách khoa toàn thư mở (Wikipedia), khái niệm chỉ được hiểu chung chung không rõ lại rất khó hiểu là “một đối tượng, một hình thức cơ bản của tư duy (bao gồm một ý tưởng, một ý nghĩa của một tên gọi chung trong phạm trù lôgic, hoặc một sự suy diễn) phản ánh những thuộc tính chung, bản chất của các đối tượng sự vật, quá trình, hiện tượng trong tâm lý học và mối liên hệ cơ bản nhất các đối tượng trong hiện thực khách quan” và ‘khái niệm có hai thuộc tính là ngoại hàm (hay ngoại trương hay ngoại diên) và nội hàm”; còn trong Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (2005), khái niệm cũng chỉ được hiểu khái quát là ý nghĩ “phản ánh ở dạng khái quát các sự vật và hiện tượng của hiện thực và những mối liên hệ giữa chúng” hay “hình dung đại khái, sự hiểu biết còn đơn giản, sơ lược về một sự vật, hiện tượng, vấn đề nào đó”, chứ không hiểu cụ thể và rất dễ rằng, khái niệm là đúng toàn diện hiện thực cuộc sống con người.
Thực tế cũng cho thấy rằng, hiện có nhiều khái niệm sai lầm được sử dụng trong các văn bản và sách báo, tức con người không hiểu đúng nhiều thuật ngữkhái niệm. Chẳng hạn, “chủ nghĩa” [4] là khái niệm sai, không chủ nghĩa là khái niệm đúng, bởi chủ nghĩa là lệch lạc không phát triển còn không chủ nghĩa là không lệch lạc phát triển; “giai cấp” (giai cấp nông dân) [5] không phải là khái niệm đúng, mà “giới” (giới nông dân) mới là khái niệm đúng, bởi không có giai cấp người mà có giới người hay giới động vật trong thiên nhiên; “nhà nước” [6] là khái niệm không đúng đắn, còn nước-quốc gia là khái niệm đúng đắn, bởi nhà nước người sai còn nước người thì đúng; “hiện đại”[7] (lớn) là khái niệm không đúng không khoa học, “hiện tiểu” (bé) là khái niệm chưa đúng chưa khoa học, hiện thực vừa vừa không bé lớn là khái niệm đúng khoa học, bởi hiện thực phát triển còn không hiện thực thì không phát triển; “đại học” [8] (tử số) là khái niệm không chân thật, “tiểu học” (mẫu số) là khái niệm cũng không chân thật, còn “học thật” giữa đại và tiểu hay giữa tử và mẫu là khái niệm chân thật, bởi học thật là làm người chân thật chứ không phải “học giả” [9]làm người giả dối mạnh được yếu thua hãm hại lẫn nhau; “học vấn” là khái niệm không văn minh, “học chân thật” (học làm người) là khái niệm văn minh, bởi người không văn minh không phải là người, còn người văn minh mới đúng thực là người; “vĩ mô” [10] là khái niệm sai lầm, vi mô là khái niệm chưa đúng đắn, mô hình là khái niệm đúng đắn, bởi mô hình không là vĩ cao không phát triển và vi thấp chưa phát triển mà là mô hình không thấp-cao tối ưu phát triển; sức mạnh của quyền là khái niệm sai, sức mạnh của lực cũng là khái niệm sai, bởi quyền và lực là sức sống con người chứ không là sức mạnh vật lý; khái niệm tiến hoá không chân thật là sai không phát triển, khái niệm tiến hoá chưa chân thật là chưa đúng chưa phát triển, khái niệm tiến hoá chân thật là đúng phát triển, bởi tiến hoá chân thật chính là tạo hoá mà có tạo hoá thì mới có phát triển; không sáng tạo là khái niệm sai, chưa sáng tạo là khái niệm chưa đúng, còn sáng tạo là khái niệm đúng, bởi sáng tạo là phát triển – tức sáng tạo là có môi trường sống của thiên nhiên và xã hội. Điều đó có nghĩa, học vấn không chân thật, còn học làm người thì chân thật; tiến hoá không phát triển, còn tạo hoá thì phát triển; không sáng tạo là không phát triển, còn sáng tạo thì phát triển – tức sáng tạo thì thiên nhiên có môi trường trong sạch hài hoà, xã hội có công bằng bình đẳng công lý.
Hạn chế hiểu biết khái niệm nêu trên cho thấy rõ loài người không hiểu rằng, khái niệm gắn với hiện thực môi trường sống của thiên nhiên và xã hội; không có môi trường sống là không có loài người, không có loài người thì không có khái niệm; hiểu khái niệm là hiểu được đúng-sai phải-trái, phân biệt được thật-giả, hiểu được sự thực và công lý, hiểu được nguồn cội sự sống các loài trên trái đất xanh – trái đất có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà của đạo vũ trụ hay “con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời” [11]. Do vậy cần hiểu rằng, nguồn cội sự sống là do có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà trên trái đất của con đường vũ trụ; gìn giữ môi trường thiên nhiên trong sạch hài hoà cho các đời sau chính là ý nghĩa sống của con người.
Từ sự phân tích và thực tế nêu trên, người viết báo này khuyến nghị như sau:
Cần hiểu đúng chữ và tiếng
Chữ và tiếng hiện chưa được làm rõ sự thật, nguyên nhân dẫn đến kém văn hoá học thuật, con người mắc nhiều chứng bệnh, như bệnh hình thức, chủ nghĩa, giáo điều, kiêu ngạo, đặc biệt là bệnh thiếu hiểu biết ngôn ngữ. Hiểu chữ và tiếng là hiểu được mọi vấn đề, kể cả chân lý cuộc sống. Do vậy, rất cần hiểu chữ và tiếng; người hiểu chữ và tiếng là người hiểu biết, người không hiểu chữ và tiếng là người ngu dốt, chỉ biết kiếm vật chất sống (kiếm cái ăn) chứ không biết kiếm ý thức sống (kiếm sự đùm bọc nhau) – tức sống không biết thương yêu đồng loại, không hiểu được rằng là người cần phải có ý nghĩa sống – tức sống biết thương yêu đồng loại trên trái đất.
Chữ và tiếng biểu hiện các mặt sau: tính chất chữ và tiếng không chân thật, không là khái niệm sự thật; bản chất chữ và tiếng chưa chân thật, chưa là khái niệm sự thật; thực chất chữ và tiếng chân thật là khái niệm sự thật. Tức là, để hiểu chữ và tiếng, mỗi người cần hiểu biết chân thật, sống tích cực giản dị và khiêm nhường hay chân thật làm việc học tập nghiên cứu khoa học; không chân thật không hiểu biết chữ và tiếng, làm cho con người dốt về khái niệm hay không nhận rõ thật giả, thiếu văn hoá học thuật và không hiểu biết rằng, không có khái niệm tức là không có con người,không có con người thì không có chữ và tiếng.
Cần hiểu đúng chữ tiếng “vì sao”
Hiểu đúng vì sao là hiểu thấu mọi khái niệm, như hiểu được vì sao có khái niệm hay vì sao có sự sống. Khái niệm vì sao được hiểu như sau: tính chất không thật vì sao, cá nhân không chân thật không hiểu biết khái niệm; bản chất chưa thật vì sao, nhóm chưa chân thật chưa hiểu biết khái niệm; thực chất sự thật vì sao, cộng đồng chân thật hiểu biết khái niệm. Tức về thực chất, vì sao là cộng đồng hiểu biết khái niệm; không hiểu biết khái niệm là không hiểu vì sao, hay không giải đáp được vì sao có sự sống và sự sống có nguồn cội từ đâu? Do đó, con người cần hiểu đúng vì sao; hiểu đúng vì sao là hiểu biết khái niệm; ngược lại, hiểu biết khái niệm là hiểu đúng vì sao có người trên trái đất xanh của con đường vũ trụ hệ mặt trời, đó là do trái đất xanh có sự sống tự nhiên-thiên nhiên.
Nói cách khác, hiểu đúng vì sao là mỗi người hiểu được rằng, có chữ tiếng vì sao tức là có con đường vũ trụ của các loài trong đó có loài người, có loài người là có thuật ngữ khái niệm, như có khái niệm “sự sống” hay “con đường phát triển” – tức con đường có môi trường sống trong sạch hài hoà, môi trường xã hội lành mạnh bình đẳng công lý.
Cần sửa đổi nội dung học thuật các từ điển
Thực tế cho thấy rằng, nội dung học thuật các từ điển cả trên thế giới và Việt Nam đều không chân thật – không khoa học, nguyên nhân dẫn đến nhiều bất cập trong nghiên cứu và học tập hiểu biết của loài người.
Nội dung học thuật của từ điển biểu hiện như sau: thuật ngữ khái niệm không khoa học, không là học thuật của từ điển; thuật ngữ khái niệm chưa khoa học, chưa là học thuật của từ điển; thuật ngữ khái niệm khoa học là học thuật của từ điển. Điều đó có nghĩa, cần sửa các từ điển hướng tới chân thật chân thực trung thực để bảo đảm khoa học-học thuật của các từ điển.
Chẳng hạn, thuật ngữ sống là phát triển chứ không phải “sống mái” [12], bởi sống mái là có đấu tranh hay chiến tranh không phát triển, còn sống chân thật là có hoà bình phát triển; khái niệm sức khoẻ là sức sống, chứ không phải là “sức mạnh” [13] hoặc “mạnh mẽ” [14], bởi sức mạnh-mạnh mẽ gắn với bạo lực chiến tranh, còn sức khoẻ gắn với nhân văn hoà bình; hay khái niệm sự thật là sự chân thật của con người sống trong cộng đồng, chứ không chỉ là cái có thật, “cái có trong thực tế” mà Từ điển Tiếng Việt nêu ra. Tức là, loài người chân thật thì có thuật ngữ sống, có khái niệm sự thật sự chân thật; loài người dối trá thì loài người đi đến diệt vong bởi môi trường sống mất dần, do đó mà cũng không có khái niệm sự thực hay không có khái niệm hạnh phúc thực sự, không có cuộc sống văn minh của con người.
Tóm lại, khái niệm là hiện thực của cuộc sống; sự vật hiện tượng không là khái niệm đúng, còn hiện thực là khái niệm đúng hay sự chân thật của học thuật. Con người chân thật là có ý nghĩa sống; con người thiếu chân thật thì sống thiếu ý nghĩa hay sống thiếu văn minh. Hiện nay, thuật ngữ khái niệm không được con người hiểu biết; giới nghiên cứu cũng không hiểu đúng về chúng. Đây là nguyên nhân làm con người nhiều dối trá về học thuật; thiên nhiên bị tàn phá ngày càng tan hoang và toàn diện, không chỉ trên trái đất mà cả ngoài không gian; xã hội quá nhiều bạo lực và xung đột, chạy đua vũ trang chiến tranh xâm lược, không phát triển bền vững, cộng đồng người thiếu hạnh phúc bình an. Do vậy, mỗi công dân cần phải hiểu đúng chữ và tiếng, đồng thời hiểu đúng chữ tiếng vì sao; mỗi quốc gia cần phải sửa đổi chân thật nội dung học thuật các từ điển, cơ sở khoa học xây dựng các giải pháp bảo đảmcho mỗi người đều sống có ý nghĩa trong thiên nhiên tươi đẹp của vũ trụ hệ mặt trời.
……………………
Tài liệu trích dẫn:
[2] https://diendankhaiphong.org/khai-niem-va-danh-trao-khai-niem-la-gi/
[3] https://tapchinghiencuuphathoc.vn/khai-niem-giac-ngo-doi-dieu-suy-nghi.html
[4]https://laodong.vn/xa-hoi/tphcm-se-thi-diem-xay-dung-it-nhat-5-xa-phuong-xa-hoi-chu-nghia-1714377.ldo
[5] https://baomoi.com/xay-dung-giai-cap-nong-dan-viet-nam-van-minh-phat-trien-toan-dien-c55342438.epi
[11] https://diendankhaiphong.org/su-song-co-nguon-coi-tu-dau/
[14] https://vnexpress.net/7-cach-giup-co-tinh-than-manh-me-4770077.html
……………………..
Ngày 12-06-2026, Nguyễn Hữu Đổng
Diễn Đàn Khai Phóng 