Trang chủ » TẠI SAO QUỐC GIA CẦN phải có hiến pháp phát triển?

TẠI SAO QUỐC GIA CẦN phải có hiến pháp phát triển?

Tháng Mười Một 2026
H B T N S B C
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Tìm chuyên mục

Thư viện

Nguyễn Hữu Đổng

Quốc gia có hiến pháp phát triển được hiểu là gì?Hiện nay, khái niệm quốc gia, hiến pháp và đặc biệt là hiến pháp phát triển chưa được con người hiểu biết, giới nghiên cứu cũng chưa hiểu đúng sự thật của chúng. Điều này làm các quốc gia về thực chất đều chưa có hiến pháp văn minh hay chưa có hiến pháp chân thật văn hoá dân chủ phát triển, môi trường sống của thiên nhiên xã hội trong toàn cầu đang hàng ngày bị huỷ diệt bởi sự ô nhiễm trầm trọng và chiến tranh. Bằng tư duy văn hoá, khảo luận làm sáng tỏ sự thật, hạn chế nhận thức các khái niệm này, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị.

Thực chất nhận thức hiến pháp phát triển bằng tư duy văn hoá như sau: cá nhân người không chân thật, tư duy không văn hoá không nhận thức được “cộng đồng các dân tộc (nhân dân)” [1], không nhận thức rõ luật hiến pháp khoa học phát triển quốc gia; nhóm người chưa chân thật, tư duy chưa văn hoá chưa nhận thức được nhân dân, chưa nhận thức rõ luật hiến pháp khoa học phát triển quốc gia; “cộng đồng người chân thật, tư duy văn hoá” [2] nhận thức được nhân dân, nhận thức rõ luật hiến pháp khoa học phát triển quốc gia hay luật hiến pháp đảm bảo quốc gia có “môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà, môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý” [3]. Điều đó có nghĩa, hiến pháp phát triển là hiến pháp văn hoá khoa học bảo đảm cho cộng đồng các dân tộc hay nhân dân của nước-quốc gia có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà và môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý; quốc gia thiếu môi trường sống của thiên nhiên và xã hội như vậy là quốc gia thiếu hiến pháp văn hoá khoa học phát triển hay thiếu “luật phát triển” [4]; hiến pháp thiếu văn hoá là quốc gia có “quyền lực nhà nước” hay “quyền lực của Nhà nước” [5] nhưng lại thiếu “quyền lực của nhân dân” – tức quốc gia thiếu “văn hoá quyền lực” [6]. Nói cách khác, quốc gia không có hiến pháp phát triển là quốc gia không văn hoá; quốc gia không có hiến pháp khoa học là quốc gia không văn minh; quốc gia không có luật phát triển là quốc gia không phát triển; nước không có hiến pháp khoa học thì nước cũng không phát triển; nước không có hiến pháp văn hoá là nước không có quyền lực của nhân dân và cũng không có hiến pháp của nhân dân; nước không có hiến pháp của nhân dân mà của nhóm dân tộc hay do thể chế hoá từ cương lĩnh của đảng phái thì nước không thể phát triển. Chẳng hạn, Hoa Kỳ chưa phát triển do bởi chưa có Hiến pháp phát triển hay chưa có luật phát triển mà chỉ có “luật tối thượng” (luật cao nhất) [7] – luật thiếu phát triển; Việt Nam không thể phát triển hay càng không thể trở thành “hình mẫu phát triển kinh tế – xã hội đối với các thành viên Pháp ngữ” mà “Tổng Thư ký Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) Louise Mushikiwabo” đã “bày tỏ ngưỡng mộ trước những thành tựu phát triển to lớn của Việt Nam” [8] ở Hội nghị cấp cao Pháp Ngữ lần thứ 20 tại Campuchia, bởi Hiến pháp hiện tại do “Thể chế hoá Cương lĩnh” của nhóm “Đảng Cộng sản Việt Nam” về “xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” [9] như Lời nói đầu Hiến pháp Việt Nam năm 2013 nêu ra.

Bằng định nghĩa nêu trên cho thấy rằng, giới nghiên cứu trong xã hội loài người nói chung, ở Việt Nam nói riêng hiện nay chưa nhận thức rõ hay thiếu hiểu biết lý luận nhiều thuật ngữ khái niệm trong ngôn ngữ học, đặc biệt là những khái niệm liên quan đến “khoa học”, “văn hoá”, “hiến pháp văn hoá khoa học” hay “hiến pháp phát triển”; đồng thời thực tiễn cũng phản ánh rõ những bất cập của chúng.

Chẳng hạn, về mặt lý luận nhận thức:

i) Giới nghiên cứu đang thiếu hiểu biết khoa học – khái niệm biểu hiện thực chất “khoa học chân thật” và “loài người chân thật phát triển – loài người chân thật bảo đảm môi trường lành mạnh, công bằng bình đẳng công lý trong cuộc sống”, bởi “loài người chân thật là khoa học phát triển, loài người không chân thật là khoa học không phát triển” hay “hình thức mục tiêu nghiên cứu không khoa học, nội dung phương pháp nghiên cứu chưa khoa học” và “nguyên lý nguyên tắc nghiên cứu khoa học” [10]. Tức khoa học không phải là “một hệ thống kiến thức về những định luật, cấu trúc và cách vận hành của thế giới tự nhiên, được đúc kết qua từng giai đoạn lịch sử thông qua việc quan sát, mô tả, đo đạc, thực nghiệm, phát triển lý thuyết bằng các phương pháp khoa học” [11] như Từ điển Bách khoa toàn thư mở nêu ra,

ii) Giới nghiên cứu chưa nhận thức rõ văn hoá – khái niệm biểu hiện cộng đồng người có ý thức hay “sự chân thật của con người” trong cuộc sống; bởi vì con người “sống chân thật là có văn hoá” [12] còn con người sống giả dối theo kiểu tham tiền-quyền-danh dẫn đến bạo lực xung đột chiến tranh thì không có văn hoá, hay “cộng đồng sống chân thực có văn hoá (a community that lives authentically and culturally)” còn “cộng đồng sống không chân thật không có văn hoá (the community lives unauthentically without culture)” [13]. Tức văn hoá không gắn với sự tàn ác của chiến tranh mà gắn với sự thân thiện của hoà bình và phát triển; văn hoá không phải là “nền tảng quan trọng về tinh thần” và “nền tảng quan trọng về vật chất” hay khái niệm “công nghiệp văn hoá” (cultural industries) không phải là “thuật ngữ sử dụng cho các ngành công nghiệp kết hợp sự sáng tạo, sản xuất và thương mại hoá các nội dung sáng tạo” [14] như giới nghiên cứu ở Việt Nam nêu ra mà là sản xuất kinh doanh dịch vụ chân thật sáng tạo trong ngành công nghiệp, cũng như “ngoại giao văn hoá” (văn hoá ngoại giao) không phải là “ngoại giao với quần chúng quốc tế và quyền lực mềm bao gồm các “trao đổi ý tưởng, thông tin, nghệ thuật và các khía cạnh khác của văn hóa giữa các quốc gia và dân tộc các nước nhằm bồi dưỡng sự hiểu biết lẫn nhau.”” hay mục đích là “để người dân của một quốc gia nước ngoài mở mang hiểu biết về những lý tưởng và các tổ chức của quốc gia nhằm nỗ lực gây dựng hỗ trợ rộng rãi các mục tiêu kinh tế và chính trị” hoặc “ngoại giao văn hóa tiết lộ tâm hồn của một dân tộc”” [15] như Từ điển Bách khoa toàn thư mở nêu ra mà là sự giao tiếp chân thành chân thật chân thực trung thực của cá nhân tổ chức cộng đồng quốc gia này với các quốc gia khác.

iii) Giới nghiên cứu cũng chưa nhận thức rõ hiến pháp phát triển – khái niệm biểu hiện hiến pháp văn hoá chân thật dân chủ hay “hiến pháp khoa học văn hoá” [16] bởi hiến pháp không văn hoá là “chủ nghĩa hiến pháp” [17] (lệch lạc về hiến pháp) không phát triển – tức hiến pháp không chân thật hoặc hiến pháp theo “chủ nghĩa đa phương” (chưa đúng đắn) và “chủ nghĩa đơn phương” [18] (sai trái – không đúng đắn) không có hiến pháp phát triển, còn hiến pháp không theo các chủ nghĩa này (đúng đắn) thì có hiến pháp phát triển. Nói cách khác, mọi chủ nghĩa đều không có hiến pháp văn hoá khoa học và phát triển, bởi “chủ nghĩa là không văn hoá, không chủ nghĩa là có văn hoá; chủ nghĩa là vật chất và tinh thần sống, không chủ nghĩa là ý thức sống” đồng thời “chủ nghĩa là không có môi trường sống, không chủ nghĩa là có môi trường sống; chủ nghĩa là sự sống không có nguồn gốc, không chủ nghĩa thì sự sống có nguồn gốc “từ thiên nhiên của con đường vũ trụ thuộc vũ trụ hệ mặt trời”” [19].

Do thiếu hiểu biết các khái niệm khoa học, văn hoá, hiến pháp văn hoá khoa học, hiến pháp phát triển như được nêu trên nên giới lãnh đạo và giới luật không hiểu rằng: “quốc gia chân thật có khoa học luật, quốc gia thiếu chân thật thì thiếu khoa học luật, tức không có luật học, hay không có pháp luật của dân, mà chỉ có pháp luật của nhóm lợi ích” [20]; hoạt động “tổ chức Ngày văn hoá Việt Nam (24/11)” [21] là thiếu chân thật bởi văn hoá biểu hiện thực chất của tất cả cộng đồng các dân tộc trên thế giới chứ không phải của nhóm dân tộc người Việt Nam chỉ trong một ngày, đồng thời bắn pháo hoa “mừng ngày Văn hoá Việt Nam” [22] là lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường bởi văn hoá chính là ý thức tiết kiệm của con người trong cuộc sống hàng ngày; khái niệm “Hiến pháp của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [23] và chủ trương “tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [24] được Tổng Bí thư Đảng Cộng sản nêu ra trong “ba định hướng lớn” về yêu cầu sửa đổi Hiến pháp năm 2013 là sai trái bởi “xã hội chủ nghĩa không khoa học, không phát triển” còn xã hội không chủ nghĩa là khoa học phát triển hay “tư tưởng xã hội khoa học phát triển” [25].

Về mặt thực tiễn cuộc sống:

Hiện nay con người ở hầu hết các nước trên thế giới đang thiếu văn hoá nghiêm trọng hay thiếu ý thức sống cộng đồng – nguyên nhân dẫn đến thiên nhiên “dần bị huỷ hoại bởi con người” và trái đất là “ngôi nhà chung của nhân loại đang từng ngày từng giờ thay đổi trong tương lai theo hướng tiêu cực” [26], hiến pháp không phát triển dẫn đến các đạo luật chưa bảo đảm môi trường sống phát triển thiên nhiên và xã hội hay chưa bảo đảm các quyền phát triển con người – tức chưa bảo đảm cho “mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được” hay chưa bảo đảm cho “tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do” [27].

Thực tiễn môi trường thiên nhiên toàn cầu thì cho thấy rõ: “Hiện nay, Trái đất – ngôi nhà chung của chúng ta với gần 8 tỷ người đang sinh sống, đang phải oằn mình gánh chịu những hậu quả nặng nề gắn với thực trạng hành tinh xanh đang kêu cứu, do tình trạng ô nhiễm, suy thoái môi trường ngày càng gay gắt”, riêng thiên nhiên ở Việt Nam cũng đang bị tàn phá không kém do “bị ảnh hưởng tác động của chiến tranh trước đây, hiện nay còn bị phá hoại bởi hoạt động vô ý thức, thái độ tủy tiện vô trách nhiệm, thiếu kế hoạch trong việc khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên” [28] gây ra “lãng phí nghiêm trọng nguồn tài nguyên quốc gia” [29]; còn thực tiễn chất lượng cuộc sống xã hội cũng cho thấy rõ: “chúng ta càng nỗ lực bảo vệ môi trường sống thì môi trường sống càng bất an. Chất lượng cuộc sống hiện nay chưa tương đồng với chất lượng tăng trưởng vật chất; trong đó vấn đề lớn nhất là môi trường” [30], đồng thời “nhiều phụ nữ trên hành tinh, họ chưa bao giờ có được những đặc quyền của thời đại này. Ở nhiều quốc gia trên thế giới, phụ nữ vẫn tiếp tục chịu sự tấn công bởi bạo lực, đàn áp, cô lập, sự thiếu hiểu biết và phân biệt đối xử” [31], hay sự sống con người trên hành tinh hiện cũng không được bảo đảm an toàn, bởi riêng năm cuộc chiến đã “giết chết ¼ tỷ người trên thế giới” [32].

Bằng tư duy văn hoá, tác giả khảo luận có các khuyến nghị như sau:

1) Cần hiểu đúng đắn quốc gia:

Hiểu đúng đắn quốc gia là hiểu được nhiều thuật ngữ khái niệm liên quan đến cuộc sống tồn tại của con người, như hiểu được cá nhân nhóm dân tộc không phải đất nước mà cộng đồng các dân tộc mới là đất nước hay nước-quốc gia. Theo đó, quốc gia được hiểu như sau: cá nhân người mỗi dân tộc không là quốc gia; nhóm dân tộc cũng không là quốc gia; cộng đồng các dân tộc là quốc gia hay đất nước, nước-tổ quốc trong xã hội loài người. Tức quốc gia bao gồm “cộng đồng (xã hội) các dân tộc” [33], trong mỗi nước hay mỗi quốc gia đều có cộng đồng các dân tộc sinh sống; quốc tế bao gồm tất cả cộng đồng các dân tộc, trong xã hội các loài là có loài người hay có cộng đồng người cùng sinh sống. Nói cách khác, quốc gia hay quốc tế đều có cộng đồng người; quốc gia là nói về một nước-tổ quốc còn nhà nước là nói về một nhóm người – nhóm “chủ yếu chỉ chuyên làm công việc cai trị” [34]; quốc tế hay Liên Hợp Quốc là nói về các nước-quốc gia còn một nước là nói về một nhóm dân tộc trong xã hội loài người.

Do đó, quốc gia hay quốc tế kiến tạo phát triển là đúng còn “Nhà nước kiến tạo phát triển” [35] là sai, quốc gia quốc tế bảo đảm lợi ích của thiên nhiên và nhân loại là đúng còn chỉ bảo đảm “lợi ích quốc gia-dân tộc” [36] và “lợi ích chung của toàn nhân loại” [37] là chưa đúng; “quốc gia pháp quyền hay “nước pháp quyền” (rule of law country)” [38] là đúng còn “nhà nước pháp quyền” vẫn sai và “Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” [39] được ghi nhận tại Điều 2 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 cũng vẫn sai, bởi xã hội chủ nghĩa là xã hội lệch lạc phản khoa học hay xã hội “không khoa học, không phát triển” [40]. Nói cách khác, rất cần hiểu đúng đắn quốc gia; người không hiểu đúng đắn quốc gia là người mê muội ngu xuẩn không hiểu được luật pháp quốc gia và Hiến chương Liên Hợp Quốc, không hiểu được giới vật và giới người hay loài người trên trái đất xanh thuộc đạo vũ trụ của hệ mặt trời có nguy cơ bị tiêu vong vì môi trường sống thiên nhiên xã hội đang bị huỷ diệt, đồng thời không hiểu rằng “loài người cần tỉnh thức để cứu trái đất xanh kẻo đã quá muộn; cứu trái đất xanh là cứu các loài và loài người khỏi bị diệt vong; không cứu trái đất xanh là loài người có tội với muôn loài của thiên nhiên tươi đẹp sau hàng tỉ năm mới tạo hoá được như vậy” [41].

2) Cần hiểu đúng đắn hiến pháp:

Hiện nay giới nghiên cứu nói chung giới luật nói riêng chưa hiểu rõ hiến pháp là gì. Không hiểu hiến pháp là không hiểu luật, không hiểu luật hiến pháp hay không hiểu luật pháp của nước-quốc gia trong xã hội loài người; đặc biệt không hiểu hiến pháp làm nhiều người ngu muội chỉ ham làm giàu về vật chất tinh thần mà thiếu ý thức bảo vệ môi trường sống của thiên nhiên và xã hội, dẫn tới “tài nguyên Trái đất dần cạn kiệt” ngày càng “thu hẹp cả về số lượng và chất lượng” [42] đồng thời trong xã hội có nhiều nhóm cá nhân mắc “bệnh chủ nghĩa” hay “tình trạng “độc quyền về văn hoá và tư tưởng”, đối đầu xung đột, gây chiến tranh làm đau khổ cho loài người” [43]. Do đó, rất cần phải hiểu đúng đắn hiến pháp.

Hiến pháp bao hàm các mặt chủ yếu sau: luật không chân thật là do hiến pháp không chân thật không văn hoá không dân chủ không phát triển, hoạt động lập hiến không có chất lượng; luật chưa chân thật là do hiến pháp chưa chân thật chưa văn hoá chưa dân chủ chưa phát triển, hoạt động lập hiến chưa có chất lượng; luật chân thật là do hiến pháp chân thật văn hoá dân chủ phát triển, hoạt động lập hiến có chất lượng. Điều đó có nghĩa, để hiểu đúng đắn hiến pháp, giới luật cần nhận thức rõ các khái niệm như: lập hiến, lập pháp, chất lượng lập hiến và lập pháp, luật hiến pháp, luật đúng đắn (luật có chất lượng), “luật chân thật” – tức “luật văn hoá” hay “văn hoá luật” – “luật phát triển (nguyên lý luật đúng đắn)” [44]. Theo đó, không hiểu hiến pháp chân thật là không hiểu rằng, thượng tôn hiến pháp và pháp luật đòi hỏi hiến pháp cũng như pháp luật của quốc gia cần phải có sự chân thật, bởi pháp luật chưa chân thật là quốc gia chưa có môi trường sống bền vững (chưa đúng) còn pháp luật chân thật là quốc gia có môi trường sống bền vững (đúng) dạng mô hình pháp luật chân thật: pháp luật chưa chân thật (chưa đúng) – pháp luật chân thật (đúng) – pháp luật không chân thật (sai), hay mô hình sự sống: “sự chưa sống (2) – sự sống (3) – sự không sống (1)” [45]; không hiểu hiến pháp chân thật là không hiểu được quốc gia cần có chất lượng hoạt động lập hiến, cũng như cần có chất lượng hoạt động lập pháp hay không hiểu “pháp luật có văn hoá, pháp luật phát triển, pháp luật của nhân dân, pháp luật của cộng đồng các quốc gia hay của cộng đồng các nước trên thế giới”, đồng thời không xây dựng được “luật hiến pháp hay luật phát triển của quốc gia và Hiến chương Liên Hợp Quốc chân thật bảo đảm môi trường sống của tự nhiên-thiên nhiên và xã hội” [46].

3) Xây dựng hiến pháp dân chủ phát triển bền vững của quốc gia:

Thực tế cho thấy rằng, các nước hay các quốc gia trên thế giới và Việt Nam hiện nay đều đang thiếu hiến pháp dân chủ chân thật phát triển bền vững – tức thiếu hiến pháp của nhân dân chân thật bảo đảm môi trường sống bền vững thiên nhiên và xã hội trong quốc gia.Quốc gia thiếu hiến pháp dân chủ phát triển bền vững là quốc gia không có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà lâu bền và môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý vững chắc. Do đó, cần phải xây dựng hiến pháp dân chủ phát triển bền vững trong quốc gia. Khái niệm này gồm các mặt chủ yếu sau: cơ quan lập pháp tư duy không chân thật không văn hoá, quốc gia không có hiến pháp dân chủ phát triển vững chắc; cơ quan hành pháp tư duy chưa chân thật chưa văn hoá, quốc gia chưa có hiến pháp dân chủ phát triển lâu bền; cơ quan lập pháp hành pháp tư pháp tư duy chân thật văn hoá, quốc gia có hiến pháp dân chủ phát triển lâu bền vững chắc hay hiến pháp dân chủ phát triển bền vững – tức hiến pháp của nhân dân chân thật bảo đảm môi trường sống bền vững của thiên nhiên và xã hội.

Bằng định nghĩa nêu trên cho thấy rằng, để xây dựng hiến pháp dân chủ phát triển bền vững trong quốc gia, giới luật cần nhận rõ hiến pháp chân thật của nhân dân; tức hiến pháp được viết bởi những người dân chân thật về tư duy hay bởi những người chân thật hiểu biết tri thức khoa học – tri thức chân thật văn hoá và phát triển; không có những người chân thật, đặc biệt không có giới luật chân thật về tư duy là không xây dựng được hiến pháp dân chủ phát triển bền vững trong quốc gia – tức quốc gia không dân chủ đồng thời không có môi trường sống bền vững của thiên nhiên và xã hội.

Tóm lại, hiến pháp phát triển là hiến pháp chân thật dân chủ văn hoá và khoa học; có hiến pháp chân thật phát triển là có đất nước phát triển bền vững – tức hiến pháp bảo đảm đất nước có môi trường sống thiên nhiên trong sạch hài hoà lâu bền, môi trường sống xã hội công bằng bình đẳng công lý vững chắc. Hiện nay, hiến pháp phát triển chưa được con người hiểu biết; giới nghiên cứu học thuật nói chung và giới luật nói riêng cũng chưa hiểu rõ sự thật khái niệm này. Đây là nguyên nhân dẫn đến quốc gia và toàn cầu chưa phát triển thật sự, môi trường sống toàn cầu đang biểu hiện sự suy thoái nghiêm trọng, xã hội loài người thiếu cuộc sống hạnh phúc bình an. Do đó, để quốc gia có hiến pháp và quốc tế có Hiến chương Liên Hợp Quốc bảo đảm được môi trường sống bền vững của thiên nhiên xã hội, giới lãnh đạo và nghiên cứu học thuật đặc biệt là giới luật cần hiểu đúng đắn quốc gia, hiến pháp, xây dựng hiến pháp dân chủ phát triển bền vững.

………………………

Tài liệu trích dẫn:

[1] https://www.vanhoavaphattrien.vn/tim-hieu-van-hoa-binhdan-trong-quan-niem-cua-ho-chi-minh-a18830.html

[2], [12] https://congdankhuyenhoc.vn/khuyen-hoc-chan-that-hieu-dung-khai-niem-ve-y-thuc-tu-hoc-179251026201627741.htm

[3] https://diendankhaiphong.org/su-phat-trien-hay-phat-trien-la-gi/

[4], [45]https://vanhoavaphattrien.vn/giai-ma-bi-an-chu-so-tu-nhien-su-song-luat-phat-trien-a16619.html

[5] https://daibieunhandan.vn/bai-3-nhan-dan-chu-the-cua-moi-quyen-luc-nha-nuoc-10255596.html

[6], [33]https://vanhoavaphattrien.vn/luan-ve-van-hoa-quyen-luc-a18469.html

[7] https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Hoa_K%E1%BB%B3

[8] https://vietnamnet.vn/viet-nam-la-hinh-mau-phat-trien-cho-cac-thanh-vien-phap-ngu-2575309.html

[9] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-nam-2013-215627.aspx

[10], [20]  https://diendankhaiphong.org/tim-hieu-khai-niem-khoa-hoc/

[11] https://vi.wikipedia.org/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc

[13] https://vanhoavaphattrien.vn/tet-ban-ve-khai-niem-van-phu-a23048.html

[14] https://quochoi.vn/hoatdongcuaquochoi/cackyhopquochoi/quochoikhoaXIII/Pages/danh-sach-ky-hop.aspx?ItemID=82554&CategoryId=0

[15] https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_giao_v%C4%83n_h%C3%B3a

[16] https://diendankhaiphong.org/vi-sao-can-hieu-biet-phap-quyen-van-hoa/

[17] https://lapphap.vn/Pages/TinTuc/211325/Chu-nghia-hien-phap-va-nhung-yeu-to-cau-thanh.html

[18] https://baochinhphu.vn/chu-nghia-da-phuong-chia-khoa-duy-tri-hoa-binh-va-an-ninh-toan-cau-102250715142958959.htm

[19] https://diendankhaiphong.org/vi-sao-chu-nghia-khong-la-khai-niem/

[21] https://baochinhphu.vn/hon-400-hoat-dong-quy-mo-duoc-to-chuc-ky-niem-ngay-van-hoa-viet-nam-102261105125353008.htm

[22] https://dantri.com.vn/giai-tri/ban-phao-hoa-17-phut-mung-ngay-van-hoa-viet-nam-2411-o-san-my-dinh-20261116182711800.htm

[23] https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-hien-phap-nuoc-cong-hoa-xa-hoi-chu-nghia-viet-nam-119231225213002261.htm

[24] https://vnexpress.net/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-chuan-bi-co-so-nghien-cuu-sua-doi-tong-the-hien-phap-5141435.html

[25], [40]  https://vanhoavaphattrien.vn/nam-moi-ban-ve-doi-moi-tu-duy-a22667.html

[26] https://moitruonghopnhat.com/thien-nhien-dan-bi-huy-hoai-boi-con-nguoi-769/

[27] https://vietnamnet.vn/toan-van-ban-tuyen-ngon-doc-lap-771240.html

[28] https://tainguyenvamoitruong.vn/mot-so-van-de-ve-moi-truong-o-viet-nam-hien-nay-thuc-trang-va-giai-phap-cid1965.html.

[29] https://thanhtra.com.vn/tin-trong-nuoc-A7403F0EC/bai-3-ai-chiu-trach-nhiem-khi-tai-nguyen-quoc-gia-bi-lang-phi-0a0f3ba09.html

[30] https://daibieunhandan.vn/chat-luong-song-phu-thuoc-dieu-gi-post48628.html.

[31] https://phunuvietnam.vn/10-quoc-gia-toi-te-nhat-voi-phu-nu-tren-the-gioi-nam-2020-2020100116134567.htm.

[32] https://tienphong.vn/nam-cuoc-chien-thuong-vong-nhieu-nhat-trong-lich-su-the-gioi-post799921.tpo.

[34] https://www.marxists.org/vietnamese/lenin/1919/jul/11.htm

[35] https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/khuyen-nghi-nha-nuoc-kien-tao-phat-trien-o-viet-nam-trong-boi-canh-phan-manh-toan-cau/89214.html

[36] https://happyvietnam.vnanet.vn/dat-loi-ich-quoc-gia-dan-toc-len-tren-het-truoc-het/47738.html

[37] https://vietnamnet.vn/vi-loi-ich-chung-cua-toan-nhan-loai-2224627.html

[38] https://lsvn.vn/ban-them-ve-khai-niem-nha-nuoc-phap-quyen1662130587-a123369.html

[39] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-nam-2013-215627.aspx

[41] https://diendankhaiphong.org/dao-vu-tru-la-gi/

[42] https://moitruong.net.vn/nguon-tai-nguyen-trai-dat-dan-can-kiet-ai-se-ganh-chiu-he-qua-7288.html

[43] https://diendankhaiphong.org/luan-ve-chu-nghia-bang-tu-duy-that/

[44] https://vanhoavaphattrien.vn/van-hoa-luat-thuc-chat-dinh-nghia-va-nhan-thuc-a20873.html

[46] https://diendankhaiphong.org/giai-ma-khai-niem-phap-luat-phat-trien-ben-vung/

…………………..

Nguyễn Hữu Đổng, ngày 17/11/2026.

Trở về trang chủ

Xem thêm những bài biên khảo của Nguyễn Hữu Đổng